در سال‌های گذشته حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان و نوآور نقش عمده‌ای در تغییر شکل اقتصاد ایران داشته است. استارتاپ‌های کوچکی که در یک دهه اخیر شروع به فعالیت کردند؛ حالا خود به شرکت‌هایی بزرگ (یونیکورن) تبدیل شده‌اند که با دارا بودن زیر مجموعه‌های متعدد، در رقابت با رقبای سنتی، تاثیر عمده‌ای بر سبد مصرف خانوار دارند. همین امر سبب شده است تا با توسعه و افزایش روزافزون این نوع شرکت‌ها به خصوص شرکت‌های فعال در اقتصاد دیجیتال؛ بازار سرمایه بستر لازم برای همکاری با این شرکت‌ها را فراهم کند.
برنامه‌های وزارت اقتصاد
توسعه اقتصاد دیجیتال از جمله محورهای اصلی برنامه وزیر اقتصاد بوده است. چنانکه پیش از این سیدعلی مدنی‌زاده با اشاره به اهمیت پذیرش و ورود شرکت‌های فعال در حوزه اقتصاد دیجیتال؛ به جمع نمادهای بازار سرمایه گفته بود: «ورود شرکت‌های فعال در حوزه اقتصاد دیجیتال به بورس یکی از برنامه‌های مهم وزارت اقتصاد است.»
به گفته وزیر اقتصاد، «با وجود چالش‌های متعدد قانونی و اجرایی، اقدامات مناسبی در این زمینه انجام شده است و امیدواریم در ماه‌های آینده چند شرکت فعال در این حوزه به بازار سرمایه ملحق شوند.»
مدنی‌زاده در نخستین روز از تابستان سالجاری توسعه بازار سرمایه را یکی از مهمترین برنامه‌های وزارتخانه متبوع خود عنوان کرده و تاکید کرده بود: «برنامه ویژه‌ای برای افزایش تعداد عرضه‌های اولیه و ورود شرکت‌های بیشتری به بازار سرمایه در نظر گرفته شده است.»
حجت‌اله صیدی رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار تهران هم معتقد است: «آینده اقتصاد ایران به فناوری و شرکت‌های دانش‌بنیان گره خورده و اتکاء صرف به ذخایر معدنی، نفتی و منابع سنتی؛ دیگر مزیت رقابتی پایدار برای کشور ایجاد نمی‌کند.»
صیدی که آذر سال گذشته در نشست مشترک شرکت‌های تأمین سرمایه با پارک فناوری پردیس، سخن می‌گفت، اعلام کرده بود: «نقش نهاد ناظر بازار سرمایه در این حوزه بسیار مهم است، ما وظیفه حقوقی و تخصصی خود می‌دانیم که از توسعه زیست‌بوم نوآوری و فناوری حمایت کنیم و در این مسیر در خدمت مجموعه‌های فعال باشیم.»
آنچه گذشت
پیش از این شرکت تپسی در بازار دوم فرابورس پذیرفته و عرضه شده بود. درج نام و عرضه اولیه نماد معاملاتی «رهیاب» و «کیمازی» هم از جمله اقدامات فرابورس برای مشارکت در حوزه اقتصاد دیجیتال است. در تابستان امسال نیز نماد «سینماتیکت» در بازار نوآفرین فرابورس درج شده بود.
در ۲ سال اخیر بورس تهران هم به تلاش‌های خود برای رفع موانع عرضه یونیکورن‌های اقتصاد دیجیتال در تالار سعادت‌آباد شتاب بخشیده است. در صورت تحقق این هدف؛ چهره تازه‌ای از بازار سرمایه ایران به اکران درخواهد آمد.
پیش از این محمود گودرزی مدیرعامل بورس تهران در پاسخ به پرسش خبرنگار «سنا» درباره روند پذیرش سهام شرکت‌های اقتصاد دیجیتال گفته بود: در جریان عرضه اولیه سهام شرکت‌های فعال در حوزه اقتصاد دیجیتال؛ تعیین قیمت پایه و ارزشگذاری سهام اهمیت زیادی دارد. در این حوزه اگر منافع بازار سرمایه و رویه‌های ارزشگذاری سهام طبق استانداردهای بازار سرمایه رعایت شود؛ بورس تهران هم برای عرضه سهام این دسته از شرکت‌ها «فرش قرمز» پهن می‌کند.
وی توضیح داده بود:« تلاش ما این است که مشکلات پذیرش و عرضه شرکت‌های اقتصاد دیجیتال در بازار سهام حل شود. امیدواریم به زودی شاهد رفع موانع و ورود اولین شرکت‌های بزرگ اقتصاد دیجیتال به بازار سرمایه باشیم.»
در ادامه این روند، روز چهارشنبه هفته جاری نیز شرکت هوشمند گستر هوتن پارس با نماد معاملاتی «مایکت» به جمع نمادهای فعال در فرابورس می‌پیوندد.
پیش از این محمدعلی شیرازی مدیرعامل فرابورس ایران با اشاره به برنامه عرضه سهام شرکت‌های فعال در حوزه اقتصاد دیجیتال و فناوری اطلاعات در این بازار گفته بود: «نماد مایکت در گروه «رایانه» در تابلوی دانش‌بنیان بازار نوآفرین درج شده و فرآیند ارزشگذاری را طی کرده است تا آماده عرضه اولیه سهام شود.»
عرضه اولیه «مایکت» و نظایر آن همچنین می‌تواند سهم دانش بنیان‌ها از بازار سرمایه را بیشتر کند.
توسعه روی ریل بازار نوآفرین
بررسی سیاست‌های طراحی شده برای توسعه حضور دانش‌بنیان‌ها در بازار سرمایه از محوریت بازار «نوآفرین» حکایت دارد.
بازار نوآفرین؛ بازاری است متشکل از ۲تابلوی «دانش‌بنیان» و «رشد» که پیشتر تحت‌عنوان بازار SMEها شناخته می‌شد. اگرچه تا پیش از این بازار سرمایه توانسته از میان شرکت‌های فعال در حوزه اقتصاد دیجیتال «تپسی» را در بازار دوم فرابورس جای دهد؛ با این حال کوچک بودن و ماهیت دانش‌بنیان بودن شرکت‌های این حوزه، بازار نوآفرین را به بستر مناسبی برای جذب نمادهای اشاره شده تبدیل کرده است.
با عرضه «مایکت»؛ این نماد هشتمین نماد بازار نوآفرین خواهد بود. این شرکت می‌تواند با ۹درصد از سهام خود به فرابورس بیاید، با این حال فقط ۳درصد از در مرحله اول عرضه می‌شود. بنابراین از مجموع ۴۵میلیون سهم قابل عرضه؛ ۱۵میلیون سهم در معرض تقاضای صندوق‌ها قرار خواهد گرفت. ۶درصد بعدی از مجموع ۹درصد سهام در مرحله دوم عرضه خواهد شد.
«مایکت» بستری برای بارگزاری و دانلود اپلیکیشن‌های اندروید و فیلم و سریال است که از سال ۱۳۹۰ در این حوزه فعال است.
تجربه فرابورس در مورد نمادهایی نظیر «کیمازی» نشان می‌دهد بازار نوآفرین توانسته نقش مهمی برای هم‌راهی نمادها در مسیر رسیدن به بلوغ کسب‌وکار بازی کند. این نماد توانست با بهبود وضعیت خود در آخرین ماه تابستان سالجاری به تابلوی دوم فرابورس نقل مکان کند.
