به گزارش اختصاصی پایگاه خبری «اقتصاد ملت»؛ بلکه می‌تواند با بازطراحی مدل تأمین مالی، بهره‌گیری از ظرفیت‌های بازار، توسعه همکاری‌های فناورانه و شکل‌دهی به اکوسیستم‌های اقتصادی؛ نقش بانک را از یک تأمین‌کننده سنتی منابع به بازیگری راهبردی در زنجیره ارزش تولید ارتقاء دهد.
تجربه‌ای که طی هشت ماه به تأمین مالی بیش از ۱۲۰هزار میلیارد تومان برای فعالان زنجیره دام و طیور انجامیده است.
از دیجیتالی‌سازی خدمات تا بازآفرینی مدل کسب‌وکار بانکی
صنعت بانکداری ایران در حال عبور از یکی از مهمترین پیچ‌های تاریخی خود است؛ مرحله‌ای که در آن مزیت رقابتی بانک‌ها دیگر صرفاً با میزان منابع، گستردگی شعب یا تنوع محصولات مالی سنجیده نمی‌شود؛ بلکه توانایی آنها در شناخت نیاز مشتری، ایجاد پیوند میان بازیگران اقتصادی و طراحی راهکارهای هوشمند و یکپارچه، تعیین‌کننده جایگاه آینده آنها خواهد بود.
در چنین شرایطی پرسش اساسی این است که آیا بانک‌ها واقعاً در حال آماده‌سازی زیرساخت‌ها و مدل‌های کسب‌وکار خود برای بانکداری آینده هستند یا صرفاً ابزارهای نوین فناوری را در خدمت توسعه ساختارهای سنتی قرار داده‌اند؟
این پرسش؛ محور اصلی سخنان مدیرعامل بانک کشاورزی در مراسم افتتاحیه دوازدهمین رویداد تراکنش ایران با محوریت «پیچ تاریخی بانکداران، فناوران و نوآوران صنعت مالی ایران» بود؛ سخنانی که فراتر از معرفی یک دستاورد بانکی، بر ضرورت تغییر نگرش در حکمرانی کسب‌وکارهای مالی و عبور از بانکداری محصول‌محور به سمت بانکداری اکوسیستمی تأکید داشت.
«نوی‌پو»؛ فناوری در خدمت تحول واقعی در تأمین مالی
یکی از مهمترین مصادیق این رویکرد در بانک کشاورزی، اجرای طرح «نوی‌پو» برای تأمین مالی زنجیره نهاده‌های دامی پس از آزادسازی نرخ ارز است؛ طرحی که اهمیت آن را نمی‌توان صرفاً در حجم منابع تأمین شده خلاصه کرد.
آنچه «نوی‌پو» را به تجربه‌ای قابل تأمل در نظام بانکی تبدیل می‌کند؛ تغییر در منطق و سازوکار تأمین مالی است. در الگوهای سنتی بانک عمدتاً از طریق تخصیص مستقیم منابع و اعطاء تسهیلات به مشتریان نقش خود را در تأمین مالی ایفا می‌کند، اما در الگوی جدید بانک با شناسایی ظرفیت‌های موجود در بازار، اتصال بازیگران زنجیره و ایجاد بستر همکاری میان آنها؛ امکان گردش منابع و تأمین مالی را بدون اتکاء مستقیم به تخصیص منابع بانک فراهم می‌کند.
مطابق آمار موجود این طرح طی هشت ماه توانسته بیش از ۱۲۰همت تأمین مالی برای فعالان زنجیره دام و طیور محقق کند؛ دستاوردی که نشان می‌دهد بازطراحی سازوکارهای مالی و استفاده از ظرفیت‌های بیرونی بازار، می‌تواند افق‌های تازه‌ای برای تأمین مالی بخش‌های مولد اقتصاد ایجاد کند.
از این لحاظ «نوی‌پو» صرفاً یک محصول یا خدمت جدید بانکی نیست؛ بلکه تلاشی برای تغییر نقش بانک در زنجیره تأمین و حرکت از تأمین‌کننده مستقیم پول به تسهیل‌گر جریان مالی میان تولیدکنندگان، تأمین‌کنندگان و سایر فعالان اقتصادی است.
بانکداری باز؛ زیرساخت فناورانه برای شکل‌گیری یک اکوسیستم مالی
وجه مهم دیگر تجربه بانک کشاورزی؛ استفاده از ظرفیت فناوری برای توسعه همکاری‌های بین‌بخشی است. در اجرای طرح نوی‌پو، بهره‌گیری از الگوی بانکداری باز و رابط‌های برنامه‌نویسی کاربردی (API)، امکان تعامل و اتصال با شرکت‌ها و مجموعه‌های تخصصی را فراهم کرده است.
این رویکرد از آن جهت اهمیت دارد که در بانکداری آینده، فناوری زمانی ارزش‌آفرین خواهد بود که از سطح ابزارهای عملیاتی فراتر رود و به زیرساختی برای ارتباط، تبادل داده، هم‌افزایی و توسعه کسب‌وکارها تبدیل شود.
در واقع، بانکداری باز با فراهم کردن امکان اتصال سامانه‌ها و خدمات بازیگران مختلف، زمینه شکل‌گیری شبکه‌ای از ارائه‌دهندگان خدمات مالی و تخصصی را فراهم می‌کند؛ شبکه‌ای که در آن هر بازیگر متناسب با تخصص و ظرفیت خود نقش‌آفرینی می‌کند و مشتری نیز به جای مواجهه با خدمات پراکنده، از یک راهکار مالی منسجم و متناسب با نیاز خود بهره‌مند می‌شود.
نکته قابل‌توجه در الگوی اجرایی بانک کشاورزی، پرهیز از انحصارگرایی و استفاده از ظرفیت تمامی بازیگران زنجیره است.
این رویکرد نشان می‌دهد که توسعه خدمات بانکی الزاماً به معنای تصاحب تمام حلقه‌های زنجیره ارزش نیست؛ بلکه بانک می‌تواند با ایجاد بستر همکاری و تقویت کسب‌وکارهای تخصصی، هم به توسعه اکوسیستم کمک کند و هم جایگاه خود را در آن ارتقاء دهد.
عبور از رقابت سنتی؛ خلق ارزش مشترک به جای تصاحب بازار
یکی از تغییرات بنیادین در الگوهای نوین بانکداری؛ جایگزینی منطق رقابت صرف برای افزایش سهم بازار با رویکرد خلق ارزش مشترک است.
در این نگاه، موفقیت بانک تنها با میزان تسهیلات پرداختی یا سهم آن از بازار سنجیده نمی‌شود؛ بلکه میزان تأثیرگذاری آن بر رشد اقتصادی، تقویت کسب‌وکارهای تخصصی، افزایش کارآمدی زنجیره تأمین و ایجاد ارزش پایدار برای مشتریان نیز اهمیت پیدا می‌کند.
تجربه بانک کشاورزی در اجرای نوی‌پو از همین نظر قابل ارزیابی است. این بانک به جای آنکه تمام فرآیند تأمین مالی را در چارچوب ظرفیت‌های داخلی خود تعریف کند، از مشارکت بازیگران تخصصی و ظرفیت‌های موجود در بازار بهره گرفته است؛ الگویی که می‌تواند ضمن کاهش فشار بر منابع بانکی، زمینه توسعه کسب‌وکارهای مرتبط و افزایش اثربخشی تأمین مالی را فراهم کند.
چنین نگرشی به ویژه در بخش کشاورزی و زنجیره‌های وابسته به آن اهمیتی دوچندان دارد؛ چراکه تأمین مالی در این حوزه صرفاً یک رابطه دوجانبه میان بانک و تسهیلات‌گیرنده نیست؛ بلکه به مجموعه‌ای از روابط اقتصادی میان تولیدکننده، تأمین‌کننده نهاده، توزیع‌کننده و سایر حلقه‌های زنجیره وابسته است.
فناوری بدون اصلاح فرآیندها؛ تحول‌آفرین نیست
با وجود اهمیت توسعه ابزارهای دیجیتال؛ یکی از نکات کلیدی مطرح در این خصوص، ضرورت بازنگری در فرآیندها و الگوهای کسب‌وکار است.
واقعیت این است که صرف استفاده از فناوری‌های جدید؛ تضمین‌کننده تحول در صنعت بانکداری نیست. اگر ساختارهای ناکارآمد، فرآیندهای پیچیده و مدل‌های سنتی تصمیم‌گیری بدون تغییر باقی بمانند؛ فناوری تنها به دیجیتالی شدن همان ناکارآمدی‌ها منجر خواهد شد.
به عبارتی بهتر بانکداری آینده به بانک‌هایی تعلق دارد که بتوانند از فروش محصولات منفرد فاصله بگیرند و به ارائه‌دهندگان راهکارهای جامع مالی تبدیل شوند؛ راهکارهایی که بر پایه داده، شناخت دقیق رفتار و نیاز مشتری و ارتباط مؤثر با سایر بازیگران اقتصادی طراحی شده‌اند.
در این مسیر، یکپارچگی سامانه‌ها، توسعه بانکداری باز، استفاده هوشمندانه از داده‌ها و بازتعریف رابطه بانک با کسب‌وکارها؛ از الزامات اساسی تحول به شمار می‌روند.
بانک کشاورزی؛ حرکت از بانکداری سنتی به بانکداری اکوسیستمی
برآیند تجربه نوی‌پو بیانگر تلاش این بانک برای حرکت به سمت الگویی متفاوت از بانکداری است؛ الگویی که در آن فناوری نه یک ابزار جانبی، بلکه بستری برای بازطراحی روابط اقتصادی و خلق ارزش در زنجیره‌های تولید محسوب می‌شود.
دستاورد تأمین مالی بیش از ۱۲۰همت در مدت هشت ماه در کنار بهره‌گیری از ظرفیت بازیگران تخصصی و زیرساخت‌های بانکداری باز؛ نشان می‌دهد که امکان استفاده از مدل‌های نوین برای پاسخگویی به نیازهای واقعی بخش تولید وجود دارد.
البته تداوم و تعمیم چنین تجربه‌ای مستلزم توسعه زیرساخت‌های داده‌ای، تقویت امنیت تبادل اطلاعات، شفافیت در روابط میان بازیگران، مدیریت ریسک و ارزیابی مستمر آثار اقتصادی طرح‌هاست؛ مؤلفه‌هایی که می‌توانند یک تجربه موفق را به الگویی پایدار و قابل توسعه در نظام بانکی تبدیل کنند.
و نکته پایانی اینکه پیام اصلی حضور بانک کشاورزی در دوازدهمین رویداد تراکنش ایران را می‌توان در یک تغییر پارادایم خلاصه کرد: بانکداری آینده صرفاً بانکداری سریع‌تر، دیجیتال‌تر و مجهزتر نیست؛ بلکه بانکداری هوشمندتری است که به جای تمرکز بر فروش خدمات منفرد، در پی حل مسائل واقعی اقتصاد و ایجاد ارزش مشترک برای تمام بازیگران زنجیره تولید است.
در نتیجه «نوی‌پو» را می‌توان یکی از نمونه‌های عملی این تغییر مسیر دانست؛ تجربه‌ای که نشان می‌دهد نوآوری بانکی زمانی به بلوغ می‌رسد که فناوری، تأمین مالی و همکاری اقتصادی در خدمت یک هدف مشترک قرار گیرند.
معصومه صالحی
