به گزارش پایگاه خبری «اقتصاد ملت» و به نقل از روابط‌عمومی کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ایران؛ محمدمهدی وکیلی معاونت پژوهش و سیاستگذاری کانون نهادهای سرمایه‌گذاری در ابتدای این نشست با ارائه گزارشی از صنعت سبدگردانی به بررسی عملکرد مالی این شرکت‌ها پرداخت.
وی در ادامه افزود: طبق این گزارش عدم تعادل میان درآمدهای کارمزدی و هزینه‌های عملیاتیِ تحمیلی باعث شده است که ۱۱شرکت سبدگردان با نسبت زیان انباشته به سرمایه بالای ۵۰درصد روبه‌رو شده و مشمول ماده ۱۴۱قانون تجارت شوند.
به گفته وی علت اصلی تشکیل این نشست؛ بررسی ریشه‌های این وضعیت از جمله موانع توسعه کسب‌وکار حاکم بر این شرکت‌ها و محدودیت‌های ساختاری و احصاء شفاف گلوگاه‌های پیش‌روی این صنعت بود.
وکیلی همچنین گفت: هدف از این اقدام، دستیابی به راهکارهای عملیاتی برای بازگرداندن ثبات مالی به شرکت‌های سبدگردان و هموارسازی مسیر از طریق انتقال مطالبات کارشناسی به نهاد ناظر است.
نیمی از سبدگردان‌ها کمتر از ۵درصد دارایی‌های تحت مدیریت بازار را در اختیار دارند
در ادامه این نشست، مهدی دلبری مدیرعامل سبدگردان هیوا نیز با تحلیل روند مجوزدهی به ابزارهای سرمایه‌گذاری اظهار داشت: بررسی آماری نشان می‌دهد که در سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۱ صدور مجوز صندوق‌ها روندی نسبتاً پرسرعت داشت، اما با تشدید سخت‌گیری‌های نظارتی، این مسیر در سال‌های اخیر دچار ایستایی ملموسی شده؛ تا جایی که در شش ماهه نخست سال ۱۴۰۵ تنها برای ۱۳صندوق مجوز صادر شده است.
وی با کالبدشکافی توزیع صندوق‌ها میان فعالان این صنعت افزود: هم‌اکنون ۱۴شرکت سبدگردان فاقد هر گونه صندوق هستند، ۲۲شرکت تنها یک صندوق، ۱۱شرکت دو صندوق و ۱۹شرکت سه صندوق در اختیار دارند. عملاً بخش اعظم سبدگردان‌های نوپا در طبقات صفر، یک و دو صندوق متوقف مانده‌اند و از یکی از پایدارترین ممّرهای درآمدی صنعت محروم شده‌اند.
مدیرعامل سبدگردان هیوا در ادامه به چالش عدم تعادل در توزیع منابع اشاره کرد و گفت: از میان ۱۰۳شرکت سبدگردان، سهم بیش از نیمی از آنها از کل دارایی‌های تحت مدیریت (AUM) بازار کمتر از ۵درصد است؛ آماری که بازنگری فوری در رویکردهای نظارتی و حمایت از شکل‌گیری یک بازار رقابتی و متوازن را ضروری می‌سازد.
دلبری همچنین با اشاره به هزینه‌های آغاز فعالیت صندوق‌ها گفت که برخی هزینه‌های اولیه توان رقابتی صندوق‌های تازه تأسیس را در مقایسه با صندوق‌های باسابقه کاهش می‌دهد.
وی سپس مجموعه‌ای از پیشنهادها برای بهبود وضعیت صنعت مدیریت دارایی به ویژه شرکت‌های سبدگردان کوچک مطرح کرد؛ از جمله بازنگری در الزامات مربوط به محل فعالیت و نیروی انسانی، کاهش هزینه نرم‌افزار صندوق‌ها، تخفیف کارمزد معاملات سبدها و صندوق‌ها و تسهیل شرایط راه‌اندازی برخی انواع صندوق.
دلبری همچنین پیگیری معافیت مالیاتی کارمزد متغیر سبدهای اختصاصی معافیت مالیاتی کارمزد متغیر سبدهای اختصاصی و کاهش ریسک جابه‌جایی کارکنان این شرکت‌ها را از دیگر موضوعات نیازمند ررسی دانست.
تاکید بر ضرورت شفاف‌سازی مرزهای فعالیت و چارچوب‌های مجوزی
همایون دارابی مدیرعامل سبدگردان داریوش هم در این نشست با اشاره به گسترش فعالیت برخی شرکت‌های بیمه و بیمه‌های عمر در حوزه مدیریت دارایی از طریق طرح‌های بیمه عمر؛ بر ضرورت شفاف‌سازی مرزهای فعالیت و چارچوب‌های مجوزی در این حوزه تأکید کرد.
وی همچنین پیشنهاد کرد که موضوع صدور یا تکمیل مجوز «سبد مشاع» بررسی شود تا ضمن روشن شدن حدود فعالیت بازیگران مختلف؛ زمینه رقابت منصفانه در بازار مدیریت دارایی فراهم شود.
اعطاء صندوق‌های کالایی به شرکت‌های سبدگردان با سرمایه کمتر
مونا حاجی‌علی‌اصغر مدیرعامل سبدگردان دینا نیز با اشاره به دشواری‌های افزایش سرمایه شرکت‌های سبدگردان و دریافت مجوز افزایش سقف صندوق های بادرآمدثابت گفت: افزایش سرمایه نهادهای مالی با وجود آنکه می‌تواند به تقویت بنیه مالی شرکت‌ها کمک کند، اما در عمل فرآیندهای طولانی و پیچیده‌ای دارد. بنابراین پیشنهاد می‌شود که این موضوع جهت همراهی با توسعه نهادهای مالی هموار تر شود.
وی همچنین گفت: با توجه به اینکه یکی از مهمترین صندوق‌ها در بررسی منابع تحت مدیریت، صندوق بادرآمد ثابت است و در شرایط فعلی اوراق شرکتی محدود است و نگرانی در خصوص تغییر نرخ اوراق در بازار مطرح است؛ بنابراین پیشنهاد می‌شود که در این خصوص برای افزایش سقف این صندوق‌ها همراهی بیشتری صورت پذیرد.
امکان اعطاء صندوق‌های کالایی به شرکت‌های سبدگردان با سرمایه کمتر و تبیین مقررات کارگزار معامله گر از دیگر نکات درخواستی وی بود.
گلایه به طولانی بودن فرآیندهای اداری
نصرتیان مدیرعامل سبدگردان توازن بازار نیز با اشاره به پیچیدگی و زمان‌بر بودن برخی فرآیندهای اداری مرتبط با فعالیت شرکت‌های سبدگردان گفت: حجم قابل‌توجهی از زمان و ظرفیت نیروی انسانی مجموعه‌های سبدگردانی صرف پیگیری فرآیندهای اداری می‌شود و تعیین تکلیف بسیاری از موارد ماه‌ها به طول می‌انجامد.
وی با اشاره به پیامدهای عملیاتی این کندی در امور جاری شرکت‌ها، موضوع افزایش سقف را مثال زد و گفت: گاهی منابع مالی بزرگی برای ورود به صندوق‌ها درخواست می‌شود، اما تا زمان تعیین تکلیف افزایش سقف که به جای دو تا سه هفته ممکن است دو تا سه ماه طول بکشد؛ این فرصت از دست می‌رود و بخشی از منابع و درآمد بالقوه صنعت نیز از دسترس خارج می‌شود.
نصرتیان در پایان سخنان خود بر ضرورت تسریع در تعیین تکلیف درخواست‌های جاری نهادهای مالی از جمله افزایش سقف و پاسخگویی منسجم دستگاه‌های ناظر به اپراتورهای صنعت تأکید کرد.
تقی‌زادگان مدیرعامل سبدگردان نرگس نیز با اشاره به موضوع مطرح شده درباره فعالیت بیمه‌های عمر در حوزه مدیریت دارایی، تفاوت گستره سرمایه‌گذاری این دو گروه نهادی را موردتوجه قرار داد و گفت: بیمه‌های عمر عملاً محدودیتی در پرتفوی خود ندارند و توان خرید طیف گسترده‌ای از دارایی‌ها از املاک تا سپرده بانکی را دارند؛ در حالی که سبدگردان‌ها صرفاً مجاز به سرمایه‌گذاری در دارایی‌های داخل بازار سرمایه هستند و به تازگی امکان محدودی مانند گواهی‌سپرده برای آنان فراهم شده است.
وی با بیان اینکه این محدودیت‌ها حتی در حوزه فعالیت‌های تخصصی سبدگردان‌ها نیز دیده می‌شود، گفت: برای مثال مدتی قصد فعالیت در حوزه طلا را داشتیم، اما گزینه در دسترس، خرید صندوق‌های طلا بود و امکان استفاده مستقیم از ابزارهایی مانند گواهی‌سپرده وجود نداشت.
در ادامه محمدی مدیرعامل سبدگردان میلاد شهر هم با اشاره به پیگیری‌های انجام شده از سازمان امور مالیاتی؛ بر ضرورت تعیین تکلیف شفاف نحوه محاسبه مالیات شرکت‌های سبدگردان و جلوگیری از برخوردهای سلیقه‌ای تأکید کرد.
وی همچنین با اشاره به طولانی‌بودن فرآیند صدور مجوز ابزارهای مالی گفت: برای اخذ مجوز فعالیت در حوزه درآمد ثابت؛ حدود یک سال است که در حال پیگیری هستیم. در صورت هدف‌گذاری برای جذب منابع سرگردان از بازارهای موازی باید فرآیند صدور مجوز ابزارها تسهیل و تسریع شود.
حمایت از مدیریت دارایی نیازمند رفع محدودیت‌های عملیاتی است
موسوی مدیرعامل سبدگردان راد هم در ادامه این نشست با اشاره به ضرورت حمایت از صنعت مدیریت دارایی و ایجاد رقابت منصفانه با بیمه‌های عمر، تشکیل صندوق نوآوری را اقدامی مثبت دانست و گفت: یکی از مسائل فعلی؛ محدودیت نگهداری سپرده بانکی در سبدهاست.
به گفته وی برخی مشتریان پروژه‌ای درخواست دارند که بیش از نصاب ۵۰درصد منابع خود را در بانک نگهداری کنند، اما مقررات موجود امکان پاسخگویی کامل به این نیاز را نمی‌دهد. بنابراین لازم است که برای این مسائل، راهکارهای عملیاتی و منعطف‌تری طراحی شود.
اصلاح نصاب‌ها به نفع سبدهای کوچک ضروری است
طیبی مدیرعامل سبدگردان آریا نیز با اشاره به محدودیت‌های مربوط به نصاب سرمایه‌گذاری گفت: رعایت نصاب ۴۰درصد به ویژه برای سبدهای کوچک؛محدودیت‌های بیشتری ایجاد می‌کند.
به گفته وی سبدهای بزرگ معمولاً به دلیل کارمزدهای پایین‌تر؛ آسیب کمتری از این محدودیت می‌بینند، اما این موضوع برای سبدهای کوچک می‌تواند به از دست رفتن درآمد منجر شود.
وی همچنین افزود: در گفت‌وگوهای انجام شده با سازمان بورس اعلام شده که این موضوع در حال اصلاح است، اما تاکنون تغییر عملی در این زمینه ایجاد نشده و لازم است تا با توجه بیشتری پیگیری شود.
طیبی همچنین با اشاره به ضوابط تأسیس و فعالیت شرکت‌های سبدگردان، بر ضرورت بازنگری در الزامات مربوط به ترکیب سهامداری حقیقی تأکید کرد و گفت: الزام حضور چند سهامدار حقیقی با حداقل سهم مشخص می‌تواند در مسیر ورود سرمایه‌گذاران جدید و انتقال سهام شرکت‌های سبدگردان به ویژه شرکت‌های کوچک محدودیت ایجاد کند.
علی نیکوگفتار مدیرعامل سبدگردان کارا نیز با انتقاد از تداوم مشکلات زیرساختی صنعت سبدگردانی گفت: برخی مسائل از جمله وابستگی به چند شرکت نرم‌افزاری، هزینه‌های خدمات و زمان‌بر بودن فرآیندهای دریافت صلاحیت و مجوز؛ سال‌هاست تکرار می‌شوند، اما هنوز راه‌حل مؤثری برای آنها ارائه نشده است.
وی همچنین به ابهام و تناقض در مقررات مربوط به استفاده از ابزارهای مالی در صندوق‌های درآمد ثابت اشاره کرد و گفت: با وجود برخی مجوزها و مصوبات؛ شرکت‌ها هنگام استفاده عملی از این ابزارها با پاسخ‌های متفاوت و محدودیت‌های ناشی از ملاحظات ریسک مواجه می‌شوند.
پریسا طباطبائیان مدیرعامل سبدگردان بهاوند هم در این جلسه با انتقاد از بروکراسی حاکم بر فرآیندهای اداری تأکید کرد که پیچیدگی و طولانی بودن فرآیند افزایش سرمایه و احراز منشأ وجوه؛ مانعی جدی در مسیر اصلاح ساختار مالی شرکت‌ها ایجاد کرده است.
وی همچنین ضمن طرح چالش «الزام به خرید ملک» جهت تمدید مجوزها، این دستورالعمل را برای شرکت‌های سبدگردان کوچک فاقد توجیه اقتصادی دانست و خواستار بازنگری در این الزام با میانجی‌گری کانون شد.
وی در نهایت با اشاره به معطلی‌های طولانی‌مدت در فرآیند تأسیس صندوق‌های سرمایه‌گذاری جدید؛ خواستار تسریع این فرآیندها جهت بهبود فضای کسب‌وکار و پویایی بازار شد.
نرگس احمدی مدیرعامل سبدگردان سپید هم با اشاره به ناکارآمدی و عدم قابلیت اجرای برخی از ابلاغیه‌های نظارتی، به موضوع ابلاغیه سرمایه‌گذاری صندوق‌های درآمد ثابت در کرادها اشاره کرد و گفت: علیرغم ایجاد این ظرفیت اسمی بر روی کاغذ به دلیل الزامات پیچیده بیانیه ریسک و ضرورت اخذ تأییدیه‌های فرساینده از دارندگان واحدهای سرمایه‌گذاری قبلی، عملاً حتی صندوق‌های بزرگ بازار نیز نتوانسته‌اند از این فرصت معاملاتی استفاده کنند که این امر نشاندهنده نقص ساختاری و غیرعملیاتی بودن چنین ابلاغیه‌هایی است.
وی همچنین در ادامه با اشاره به داده‌های آماری ارائه شده در جلسه پیرامون سهم هزینه‌ها و عدم توازن میان نهادها، شکاف توان بازاریابی و تبلیغات میان مجموعه‌های بزرگ و کوچک را از عوامل اصلی تمرکز دارایی‌ها دانست و به عنوان راهکاری پیشنهادی جهت حمایت از سبدگردان‌های کوچک، بازنگری در ساختار کارمزد مدیریت و تعریف کارمزد پلکانی متناسب با حجم دارایی تحت مدیریت (AUM) را مطرح کرد تا توان رقابتی و پایداری مالی شرکت‌های نوپا بهبود یابد.
در بخش پایانی نشست، مهدی دلبری عضو کارگروه شرکت‌های سبدگردان کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ایران با انتقاد از مشارکت حداقلی شرکت‌ها، بر ضرورتِ گذار از «مطالبه‌گریِ پراکنده» به «صدای واحدِ صنفی» تأکید کرد و یادآور شد که قدرتِ اثرگذاری تنها در گرو حضور مستمر، مکاتبات رسمی و پاسخگویی فعالانه به نظرسنجی‌های کانون است.
در ادامه همایون دارابی دیگر عضو این کارگروه ضمن تأکید بر اینکه کانون صرفاً نقش کاتالیزور برای تجمیع و انتقال مطالبات را دارد؛ از مدیران خواست تا با انعکاسِ کتبی و شفاهی مباحث به همکاران غایب و شبکه‌سازی در فضای عمومی، جریان‌سازیِ صنفی را تقویت کنند؛ چراکه تکرار و عمومی‌سازی این چالش‌ها ابزاری کلیدی برای ایجاد فشار مثبت جهت رفع گلوگاه‌های اجرایی است.
در پایان، دکتر رجبیان معاون امور اعضاء کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ضمن قدردانی از حضور مدیران، بر لزومِ مستندسازی و مکتوب‌سازیِ تمامیِ دغدغه‌ها تأکید کرد و از اعضاء خواست تا موارد را جهت پیگیریِ ساختاری و مذاکره رسمی با سازمان بورس به کانون منعکس کنند تا این مطالبات از مجرای قانونی و کارشناسی به نتیجه برسد.
