افت سرمایه‌گذاری و ضرورت اصلاح ساختارها
مدنی‌زاده با طرح این پرسش که چرا نسبت به موضوع عرضه صندوق‌های ارزی احساسی مثبت دارد؟ توضیح داد: با توجه به اینکه در طول بیش از یک دهه اخیر، نرخ رشد سرمایه‌گذاری در اقتصاد ایران به شدت افت کرده و سرمایه‌گذاری خالص و نرخ رشد تولید هم به تبع آن کاهش یافته بود، از ابتدا تصدی سمت در مجموعه وزارت اقتصاد، برنامه‌های متنوعی را برای مدیریت فضای اقتصاد طراحی کردیم.
وزیر اقتصاد با اشاره به اینکه بخشی از مشکلات موجود به مسائل خارج از حوزه اقتصاد، نظیر تحریم و حوزه‌های مرتبط با سیاست مربوط بود، تاکید کرد: ولی بخشی از مسائل واقعاً به ساختارهای داخل اقتصاد ایران بر می‌گشت. بر این اساس نیازمند سیاستگذاری‌های تازه‌ای بودیم، از جنس اصلاح سیاست‌های اقتصاد کلان، طراحی ابزارها و نهادها برای اینکه بتوانیم نرخ رشد سرمایه‌گذاری را افزایش دهیم.
وی ادامه داد: در سال گذشته چند محور در دستور کار وزارت اقتصاد قرار گرفت که یکی از آن محورها، طرح «رویش» بود. یکی از جنبه‌های طرح رویش، تأسیس صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی بود.
هدایت پس‌اندازها به سمت سرمایه‌گذاری
مدنی‌زاده با تشریح ضرورت‌های تاسیس صندوق‌های ارزی گفت: بخشی از تولید ناخالص داخلی می‌آید و در بخش خصوصی و دولت مصرف می‌شود؛ بخشی هم پس‌انداز می‌شود. بخشی از این پس‌انداز به سرمایه‌گذاری منجر می‌شود.
وی در افزود: نکته ویژه‌ای که در اقتصاد این در طول چند سال اخیر به صورت مستمر و ساختاری اتفاق افتاده بود؛ این بود که نرخ پس‌انداز در اقتصاد ایران بسیار بالا بود، حتی این نرخ از کشورهای حاشیه خلیج‌فارس هم بالاتر بود، اما نرخ رشد اقتصادی و نرخ رشد سرمایه‌گذاری خالص در اقتصاد ایران منفی بود، یعنی با لحاظ استهلاک حتی بعضاً نزدیک صفر یا منفی شده بود. معنی این اتفاق آن است که میزان مطلوبی از پس‌انداز کشور صرف سرمایه‌گذاری نمی‌شود و از چرخه اقتصاد از کانال سرمایه‌گذاری در خارج می‌شود. طبیعتاً بخشی از این موضوع جنبه انگیزشی دارد و ساختارها و قوانین بر می‌گردد. طرح رویش قصد دارد این روند را اصلاح کند.
مدنی‌زاده افزود: متاسفانه به دلیل مجموعه سیاست‌های پولی و ارزی و بانکی وضع به گونه‌ای بود که نرخ بازگشت پس‌انداز مردم بعضا پایین‌تر از نرخ تورم بود یا دست‌کم نوسانات یا ریسک‌ها را پوشش نمی‌داد؛ در نتیجه بعضی از مردم و فعالان اقتصادی به بازارهای سکه و طلا و اقسام رمزارزها یا زمین و املاک و امثال اینها روی می‌آوردند و در واقع پول از چرخه اقتصاد به تعبیری خارج می‌شد.
وی گفت: بنابراین باید ظرفیت‌هایی ایجاد می‌کردیم که بتواند بخشی از آن ریسک را بخرد یا به تعبیری ریسک را برای کسی که می‌خواهد پس‌انداز کند؛ مدیریت کند تا وی با خیال راحت نسبت به نوسانات ارزی و همینطور فاصله نرخ رسمی سود و تورم سرمایه‌گذاری کند و این موضوع جریان سرمایه را به سمتی ببرد که بتواند ریسک را مدیریت کند. طبیعتاً اوراق ارزی و صندوق‌های ارزی یکی از این راهکارها بودند.
وی ادامه داد: باید ابزارهایی طراحی کنیم که انواع و اقسام طلا، ارز و حتی رمزارزهای ذخیره شده در سبد دارایی خانوارها را جذب کند.
استفاده از منابع داخلی و خارجی برای رشد سرمایه‌گذاری
مدنی‌زاده با تشبیه اقتصاد ایران به یک کیک افزود: اگر بخواهیم منابع را خارج از کیک اقتصاد جذب کنیم؛ یک راه این است که منابع از خارج از کشور به صورت ارزی از طریق سرمایه‌گذاری ایرانیان خارج از کشور یا سرمایه‌گذاری خارجی‌ها در داخل ایران وارد شود. در شرایط فعلی سرمایه‌گذاری خارجی‌ها در داخل ایران مسائل و موضوعات خود را دارد با این‌حال مجموعه سازمان سرمایه‌گذاری خارجی فعالیت کرده و توانسته نسبت به سال گذشته ۲ برابر بیشتر منابع ارزی جذب کنند. برای جذب منابع سرمایه‌های ایرانیان خارج از کشور هم اقدامات خوبی انجام شده است که رونمایی خواهد شد. امیدوارم وزارت خارجه، وزارت اطلاعات و نهادهایی که درگیر این موضوع هستند؛ بتوانند اطمینان خاطری را برای ایرانیان خارج از کشور و سرمایه‌هایشان ایجاد کنند که آنها هم منابع ارزی خود را به داخل بیاورند.
مدنی‌زاده ادامه داد: اما یکی دیگر از منابعی که خارج از کیک اقتصاد می‌توانست جذب شود؛ منابعی بود که از سالیان گذشته مردم در داخل کشور ذخیره کرده بودند و از چرخه اقتصاد خارج شده بود. باید بتوانیم ظرفیتی را از طریق ابزارهایی مثل صندوق‌های ارزی ایجاد کنیم که آن منابع خارج شده به چرخه اقتصاد بازگردد.
شناسایی ۲۰ پروژه بزرگ ارزآور
وزیر اقتصاد با اشاره به بخش دیگر طرح رویش گفت: طرح رویش بر همین مبنا عرضه صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی را مطرح می‌کند تا بخش‌هایی از پس‌اندازهای مردم که در سال‌های پیش از چرخه اقتصاد خارج شده‌اند؛ دوباره جذب شود. باید بتوانیم با ایجاد نظام انگیزشی این منابع را به چرخه اقتصاد بازگردانیم.
وی با اشاره به اینکه علاوه بر جذب منابع مردمی، سرمایه‌گذاری و بازگشت سرمایه هم صندوق‌های ارزی هم حائز اهمیت است، افزود: از عزیزان در مجموعه بانکی و همینطور سازمان بورس و بانک مرکزی که با همراهی خود ساختار حقوقی صندوق‌های ارزی را ایجاد کرده‌اند؛ تشکر می‌کنم. امیدوارم فعالیت این صندوق‌ها گسترش پیدا کند.
مدنی‌زاده با تاکید بر اهمیت طراحی نظام انگیزشی در ساختار ابزارهای ارزی گفت: برای این امر «طرح ۲۰» در وزارت اقتصاد برنامه‌ریزی شده است. در این طرح ۲۰پروژه بزرگ ملی با ارزآوری و سودآوری بسیار بالا انتخاب شده‌اند و مقرر شده است که آنها یک‌سری اوراق ارزی را منتشر کنند. این نوع اوراق می‌تواند به سبد دارایی صندوق‌های ارزی اضافه شود.
وی در ادامه افزود: از آقای دکتر صیدی خواهش کرده‌ام در آینده کاری کنند که ابزارهای ارزی روی پلتفرم‌های دیجیتال، موبایل و کانتر بانک‌ها امکان سرمایه‌گذاری داشته باشند.
