به گزارش پایگاه خبری «اقتصاد ملت»؛ در نشست خبری انجمن مدیریت کیفیت ایران به مناسبت روز ملی و روز جهانی کیفیت، علاوه بر ضرورت اصلاح نظام مقرراتگذاری و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین؛ از پذیرش میزبانی ایران در کمیته فنی متناظر ISO/TC 176 و طراحی نظام مستقل ارزیابی کیفیت زنجیره تأمین خودرو نیز خبر داده شد.
کیفیت در دنیای امروز تنها به مشخصات فنی محصولات و عملکرد کارخانه‌ها محدود نیست؛ بلکه یکی از معیارهای اصلی سنجش کارآمدی نظام‌های مدیریتی، اثربخشی قوانین و کیفیت خدمات عمومی به شمار می‌رود. با این حال در ایران بخش عمده مباحث کیفیت همچنان بر صنعت خودرو و محصولات صنعتی متمرکز است و سایر حوزه‌های اثرگذار بر زندگی مردم کمتر مورد ارزیابی قرار می‌گیرند.
فرشید شکرخدایی نائب‌رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران در نشست خبری این انجمن که در آستانه روز ملی کیفیت و روز جهانی کیفیت برگزار شد، با تأکید بر ضرورت بازتعریف مفهوم کیفیت اظهار کرد: کیفیت را نباید فقط در صنعت خودرو جست‌وجو کرد؛ چراکه بخش قابل‌توجهی از مشکلات جامعه فراتر از تحریم‌ها به ضعف عملکرد نظام‌های مدیریتی، قانونگذاری و ارائه خدمات عمومی بازمی‌گردد.
وی با اشاره به ضرورت ارزیابی کیفیت حکمرانی، آموزش، درمان، بانکداری، بیمه، بازار سرمایه و سکوهای دیجیتال افزود: کیفیت زندگی مردم تنها به محصولات مصرفی وابسته نیست و عملکرد نهادهای عمومی و اقتصادی نیز مستقیماً بر رضایت جامعه اثر می‌گذارد.
کیفیت؛ از عملکرد محصولات تا کارآمدی قوانین
شکرخدایی با تشریح تفاوت میان خرابی و بی‌کیفیتی گفت: یک محصول یا خدمت ابتدا باید قادر به انجام وظیفه اصلی خود باشد. اگر این کارکرد مختل شود؛ با خرابی مواجه هستیم و پس از اطمینان از عملکرد اولیه می‌توان کیفیت آن را ارزیابی کرد.
وی این موضوع را در حوزه قانونگذاری نیز قابل تعمیم دانست و افزود: قانونی که قابلیت اجرا ندارد یا با آئین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های متعارض مواجه است؛ ابتدا از نظر ساختاری و اجرایی دچار مشکل است و پس از رفع این ایرادها می‌توان درباره کیفیت و اثربخشی آن قضاوت کرد.
ضرورت تحول آموزش و استفاده از هوش مصنوعی
نائب‌رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران با اشاره به تحولات فناوری، بازنگری در نظام آموزشی را ضروری دانست و گفت: انتقال محفوظات و سنجش توانایی دانش‌آموزان و دانشجویان در بازتولید مطالب کتاب‌ها دیگر پاسخگوی نیازهای آینده نیست.
به گفته وی، آموزش باید به سمت تقویت خلاقیت، نوآوری، حل مسائل پیچیده، مهارت‌آموزی و استفاده مؤثر از فناوری حرکت کند.
شکرخدایی همچنین هوش مصنوعی و اینترنت اشیاء را فرصتی مهم برای افزایش بهره‌وری و ارتقاء کیفیت دانست و افزود: ابزارهای هوشمند می‌توانند در حوزه‌هایی مانند کنترل کیفیت و آزمایشگاه‌ها با استفاده از استانداردها، روش‌های آزمون و اطلاعات تجهیزات؛ به کارشناسان در انجام مراحل تخصصی و تحلیل نتایج کمک کنند.
تعارض مقررات؛ مانعی برای تولید و سرمایه‌گذاری
رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تأمین مالی اتاق بازرگانی ایران؛ تعدد و تعارض مقررات و نبود نظام یکپارچه مقررات فنی را از مشکلات مهم محیط کسب‌وکار کشور عنوان کرد.
وی توضیح داد: فعالان اقتصادی برای انجام یک فعالیت مشخص در بسیاری از موارد ناچارند با چند دستگاه اجرایی و نظارتی مواجه شوند که هر کدام ضوابط و دستورالعمل‌های جداگانه‌ای دارند. این وضعیت علاوه بر افزایش هزینه و پیچیدگی فعالیت اقتصادی؛ زمینه تصمیم‌گیری‌های سلیقه‌ای و کاهش شفافیت را فراهم می‌کند.
شکرخدایی با تأکید بر ضرورت ساماندهی مقررات فنی دستگاه‌های اجرایی گفت: روشن، یکپارچه و در دسترس بودن قوانین و بخشنامه‌ها؛ هم فعالیت اقتصادی را تسهیل می‌کند و هم امکان نظارت مؤثرتر را افزایش می‌دهد.
وی پیگیری اجرای الزامات مربوط به تدوین و یکپارچه‌سازی مقررات فنی را از مطالبات اصلی انجمن مدیریت کیفیت ایران در سال پیش‌رو اعلام کرد.
طراحی نظام مستقل ارزیابی کیفیت خودرو
شکرخدایی در بخش دیگری از نشست به محدودیت قطعه‌سازان ایرانی در دسترسی به خدمات نظام بین‌المللی IATF در نتیجه تحریم‌ها اشاره کرد و از طراحی نظام ارزیابی مستقل IRATF با همکاری خودروسازان خبر داد.
به گفته وی هدف از این طرح؛ تداوم ارزیابی شخص ثالث و پشتیبانی از ارتقاء کیفیت زنجیره تأمین خودرو عنوان شده است. وی تأکید کرد که ایجاد این نظام نباید به کاهش الزامات فنی یا پایین آمدن معیارهای ارزیابی منجر شود.
میزبانی ایران از کمیته فنی متناظر ISO/TC 176
فروزان‌فرد عضو هیأت‌مدیره انجمن مدیریت کیفیت ایران نیز در ادامه این نشست از پذیرش پیشنهاد این انجمن برای میزبانی کمیته فنی متناظر ISO/TC 176 خبر داد و گفت: خانواده استانداردهای ISO 9000 در سازمان بین‌المللی استانداردسازی از طریق این کمیته تدوین و بازنگری می‌شود و انجمن مدیریت کیفیت ایران با توجه به ارتباط گسترده با صنعت، اتاق بازرگانی و جامعه دانشگاهی؛ پیگیر پذیرش مسئولیت میزبانی آن بوده است.
به گفته وی، این پیشنهاد با همکاری سازمان ملی استاندارد ایران مورد پذیرش قرار گرفته و اکنون انجمن مدیریت کیفیت ایران میزبانی کمیته فنی متناظر ۱۷۶ را بر عهده دارد.
فروزان‌فرد تأکید کرد که این کمیته نباید صرفاً ساختاری تشریفاتی داشته باشد؛ بلکه باید با جمع‌آوری تجربیات داخلی، ارائه پیشنهادهای اصلاحی و مشارکت در فرآیندهای بین‌المللی، زمینه اثرگذاری متخصصان ایرانی بر استانداردهای جهانی را فراهم کند.
وی با اشاره به بازنگری استانداردهای بین‌المللی در دوره‌های سه تا پنج‌ساله، مشارکت فعال کشورها را فرصتی برای انعکاس دیدگاه‌ها و منافع اقتصادی آنها دانست و گفت: کشورهایی مانند چین حضور گسترده‌ای در این فرآیند دارند و ایران نیز باید از ظرفیت متخصصان، دانشگاهیان و فعالان حرفه‌ای خود برای افزایش نقش‌آفرینی در تدوین استانداردهای جهانی استفاده کند.
کیفیت؛ ضرورتی برای توسعه پایدار
مجموع مباحث مطرح شده در نشست انجمن مدیریت کیفیت ایران نشان می‌دهد که ارتقاء کیفیت در کشور نیازمند تغییر رویکردی اساسی است؛ رویکردی که کیفیت را از محدوده محصولات صنعتی فراتر ببرد و عملکرد قوانین، نظام آموزشی، خدمات عمومی و نهادهای اقتصادی را نیز در بر گیرد.
اصلاح نظام مقرراتگذاری، یکپارچه‌سازی استانداردهای فنی، استفاده از فناوری‌های نوین و مشارکت فعال در تدوین استانداردهای بین‌المللی از جمله اقداماتی است که می‌تواند به بهبود کیفیت و افزایش رقابت‌پذیری اقتصاد کشور کمک کند. کیفیت زمانی به مطالبه‌ای ملی تبدیل خواهد شد که همه نهادها و دستگاه‌ها، در کنار تولیدکنندگان؛ نسبت به عملکرد خود پاسخگو باشند.
معصومه صالحی
