به گزارش اقتصاد ملت به نقل از عصرتولید؛ پانزدهمین رویداد جامع معدن و صنایع معدنی صبح امروز (دوشنبه) به میزبانی گروه رسانهای دنیای اقتصاد در مرکز همایشهای برج میلاد برگزار شد. هرچند سید محمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت به دلیل همراهی با رئیسجمهور در سفر ارمنستان، نتوانست در این همایش حضور یابد، اما با ارسال پیام ویدئویی خود را به این رویداد رساند. از دیگر میهمانان برجسته میتوان به شینا انصاری، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، محمود سریعالقلم، استاد دانشگاه شهید بهشتی، و مسعود نیلی، استاد دانشگاه صنعتی شریف اشاره کرد که در این همایش شرکت داشتند.
علیرضا بختیاری، مدیر مسئول گروه رسانهای دنیای اقتصاد، در سخنرانی افتتاحیه همایش گفت: «صنایع معدنی ایران در سالهای اخیر با چالشهای متعددی مواجه شدهاند؛ از جمله نوسانات قیمت مواد اولیه، ریسکهای سیاسی، تحریمها و چالشهای زیستمحیطی که شرایط را پیچیدهتر کرده است. بنابراین، بررسی چشمانداز صنایع معدنی میتواند راهکارهای مناسبی برای برونرفت از این مشکلات ارائه دهد.»
بختیاری ادامه داد: «سال گذشته در این همایش چند نگرانی مطرح شد؛ نخست این که در آغاز برنامه هفتم توسعه، رویکرد مشخصی برای بخش معدن تدوین نشده بود. اگرچه برنامه هفتم به توسعه معدن با نگاه زنجیرهای توجه دارد، اما احکام لایحه هنوز اثربخش نیستند. همچنین، نگرانی دیگر عدم چشمانداز برای رها شدن دولت از بنگاهداری و رشد محدود سرمایهگذاری در این بخش بود.»
وی افزود: «امسال همه آن نگرانیها همچنان باقی است و مسائل جدیدی نیز به آن اضافه شدهاند که اوضاع را دشوارتر کرده است. بحران استراتژیها بهخصوص در حوزه انرژی تشدید شده، انتظارات برای افزایش رشد اقتصادی محقق نشده و بحران محیطزیست نیز جدیتر شده است. در شرایط کنونی، عوامل غیراقتصادی، مانند تهدیدهای خارجی و تحریمها، بر فعالیتهای اقتصادی سایه افکندهاند. مقابله با این تهدیدها مستلزم تقویت قدرت دفاعی، دیپلماسی هوشمندانه و تحکیم وحدت ملی است. از سوی دیگر، شیوه مدیریت بحران توسط دولت نیز چالشزا است؛ در شرایط بحرانی، دولت باید کلاننگری و پایبندی به قانون را در اولویت قرار دهد، نه افزایش مداخلات.»
سازمان محیط زیست: توسعه کشور و حفاظت محیط زیست، هر دو ضروری است
شینا انصاری، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در این همایش گفت: «یکی از بزرگترین چالشهای ما در حوزه محیط زیست، پیامد سالها بیتوجهی به توسعه پایدار است. ما امروز با ابرچالشهایی مانند آلایندهها، تخریب عرصههای طبیعی، کاهش تنوع زیستی، محدودیت منابع آب و ناترازی انرژی مواجهیم.»
وی افزود: «توجه صنایع، به ویژه معادن، به توسعه پایدار و حفظ محیط زیست به عنوان یک اصل، میتواند به بهبود کیفیت محیط زیست کمک کند. متأسفانه بهرهبرداریهای غیر اصولی معدنی طی دهه گذشته، بیش از ۴۰ میلیارد تن سنگ باطله و حداقل ۸ میلیارد تن باطله فرآیندی تولید کرده است. پیامدهای این فعالیتها شامل شکست سدهای باطله، آلودگی آبهای زیرزمینی و خاک، آلودگی هوا و انتشار مواد سمی مانند سیانید و جیوه است.»
انصاری ادامه داد: «بازسازی و احیای محیط زیست در کنار فعالیتهای معدنی ضروری است، اما متأسفانه بسیاری از معادن متروکه به نقاط آلوده و تهدیدکننده محیط زیست تبدیل شدهاند. همچنین، توجه به حقوق جوامع محلی و رعایت استانداردهای زیستمحیطی باید اولویت قرار گیرد، در حالی که قانون حفاظت از خاک و آییننامههای اجرایی آن هنوز به طور کامل اجرا نمیشوند.»
رئیس سازمان محیط زیست افزود: «نبود استراتژی جامع نیز مشکل بزرگی است؛ برای مثال صدور مجوز واردات باتریهای اسقاطی در حالی که معادن سرب و روی کشور نیز فعالند، نشاندهنده نبود هماهنگی و برنامهریزی یکپارچه برای مدیریت پایدار منابع و محیط زیست است.»
انصاری تأکید کرد: «فعالیتهای معدنی باید با رعایت اصول توسعه پایدار و احترام به حقوق جوامع محلی همراه باشد. سازمان محیط زیست هرگز نمیخواهد مانع توسعه کشور شود، بلکه خواستار توسعهای همسو با محیط زیست است تا سرمایههای طبیعی برای نسلهای آینده حفظ شود.»
وزیر صمت: چالشها به ابرچالش تبدیل شدهاند
سید محمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت، در پیام ویدئویی خود گفت: «صنعت معدن ایران با چالشهایی روبهروست که طی سالهای گذشته شکل گرفته و اکنون به ابرچالشهایی تبدیل شدهاند. از جمله ناترازی انرژی که مشکلات جدی برای صنعت ایجاد کرده است.»
وی افزود: «امیدوارم این همایش با تمرکز بر تولید و بازار، راهکارهای ماندگاری برای صنایع معدنی کشور ارائه دهد و متخصصان حاضر پاسخهای مناسبی برای مشکلات کنونی بیابند.»
سه سناریوی پیش روی ایران
محمود سریعالقلم، استاد روابط بینالملل، با نگاهی به روندهای کلان جهانی، گفت: «مسیر تحریم علیه ایران زمانی تغییر میکند که ایران نگاه خود به اسرائیل را تغییر دهد. امروز مبنای قدرت جهانی در حوزههای هوش مصنوعی، فلزات نادر و تولید تراشه متمرکز است.»
وی افزود: «سه سناریو برای آینده مناسبات ایران و آمریکا وجود دارد:
سناریوی اول: توافق هستهای حاصل شود؛ در این صورت خطر جنگ کاهش مییابد، نرخ دلار بین ۶۵ تا ۷۰ هزار تومان نوسان میکند و رشد اقتصادی بین ۲ تا ۲.۵ درصد خواهد بود، هرچند این سناریو چندان محتمل نیست.
سناریوی دوم: توافق حاصل نشود، اسنپبک فعال شود و فشار تحریمها به حداکثر برسد که منجر به افزایش قیمت دلار، تورم و اعتراضات گسترده میشود.
سناریوی سوم: توافق حاصل نشود اما مذاکرات ادامه داشته باشد؛ در این حالت اقتصاد در بلاتکلیفی باقی میماند و اعتراضات افزایش مییابد.»
سریعالقلم تأکید کرد: «احتمال تحقق سناریوهای دوم و سوم بیشتر است مگر اینکه تغییر رویکردی رخ دهد.»
مسعود نیلی: عوامل بیرونی مانع صنعتی شدن ایران شدهاند
مسعود نیلی، استاد دانشگاه صنعتی شریف، در مقالهای با عنوان «سایه جنگ، ناترازیها و آینده صنعت»، گفت: «کشور ما اکنون در شرایط بسیار سختی قرار دارد که بیسابقه است. برخی مشکلات اقتصادی قابل پیشبینی بودند اما فرصت پیشگیری از آنها از دست رفت.»
وی افزود: «از سال ۱۳۹۰ اگر رشد ۶ درصدی صنعت ادامه مییافت، امروز کشور صنعتی محسوب میشدیم. اما به دلیل سیاستهای صنعتی نامناسب و تأثیر عوامل بیرونی، ارزش افزوده صنعت کاهش یافته است.»
نیلی به تغییر ترکیب رشتههای صنعتی اشاره کرد و گفت: «رشد صنایع پتروشیمی و فلزات پایه بیشتر بوده، اما صنایعی مانند الکترونیک، تجهیزات حملونقل و خودرو کوچکتر شدهاند. این تغییر ساختار ناشی از تحریمها و سیاستهای اقتصادی است.»
او همچنین خاطرنشان کرد: «با وجود درآمدهای نفتی بالا در دهه ۸۰، وابستگی به واردات افزایش یافت و آسیبپذیری اقتصاد بیشتر شد. امروز نیز به دلیل تحریمها و کمبود انرژی، صنعت در مسیر کاهش قرار دارد و بیکاری به چالشی بزرگ تبدیل خواهد شد.»
این همایش با حضور کارشناسان و مسئولان، چالشهای جدی صنعت معدن را بررسی و راهکارهایی برای حفظ و توسعه پایدار این بخش ارائه داد؛ اما نگرانیها همچنان پابرجا است و آیندهای پرچالش پیش روی این صنعت حیاتی قرار دارد.
