به گزارش پایگاه خبری «اقتصاد ملت»؛ بازار سرمایه ایران در مسیر تجربه ابزارها و ساختارهای معاملاتی جدید قرار گرفته است. در همین راستا بورس تهران سه برنامه توسعهای را در دستور کار خود قرار داده که اجرای آنها میتواند دامنه فعالیت این بازار را فراتر از معاملات متعارف سهام گسترش دهد و زمینه حضور طیف متنوعتری از سرمایهگذاران و کسبوکارها را فراهم کند.
محمود گودرزی مدیرعامل بورس اوراق بهادار تهران در حاشیه نمایشگاه افکس ۲۰۲۶ با تشریح جزئیات این برنامهها اعلام کرد که راهاندازی اوراق ETN، تأسیس بازار خصوصی و توسعه معاملات مشتقه از طریق قراردادهای اختیار معامله شاخصکل، سه محور اصلی تحول در بورس تهران هستند؛ طرحهایی که به گفته وی بخش عمده آنها میتواند تا پایان سال ۱۴۰۵ وارد مرحله اجرا شود.
ETN؛ دروازه ورود شاخصهای اقتصادی به معاملات بورس
یکی از مهمترین برنامههای اعلام شده، فراهمسازی بستر انتشار اوراق قابل معامله مبتنی بر شاخصهای مختلف یا ETN است؛ ابزاری که در صورت نهایی شدن مجوزهای لازم، امکان سرمایهگذاری بر مبنای متغیرهای متنوع اقتصادی و مالی را برای فعالان بازار فراهم خواهد کرد.
گودرزی با اشاره به موافقت هیئتمدیره سازمان بورس و اوراق بهادار با این طرح گفت: راهاندازی این ابزار در انتظار تصمیم نهایی شورایعالی بورس قرار دارد.
بر اساس توضیحات مدیرعامل بورس تهران، توسعه پایگاه داده و انتشار شاخصهای متنوع اقتصادی، زیرساخت اصلی اجرای این برنامه خواهد بود. به این ترتیب نهادها و مؤسسات مالی معتبر میتوانند با اتکاء به شاخصهای تعریف شده، اقدام به انتشار اوراق ETN کنند.
دامنه این شاخصها نیز محدود به بازار سهام نخواهد بود و متغیرهایی همچون نرخ بهره، قیمت کالاها، شاخصکل بورس تهران و حتی شاخصهای مرتبط با رمزارزها را در بر میگیرد. چنین ظرفیتی میتواند امکان طراحی ابزارهای سرمایهگذاری متناسب با سلایق و استراتژیهای متفاوت سرمایهگذاران را افزایش دهد.
بازار خصوصی با شش تابلو؛ فرصتی برای شرکتهای خارج از بورس
دومین محور تحول در بورس تهران؛ ایجاد بازاری برای معامله سهام و مالکیت شرکتهایی است که به دلایل مختلف امکان یا تمایل حضور در بازار عمومی و عرضه اولیه سهام را ندارند.
به گفته گودرزی، بازار خصوصی (Private Market) با هدف ایجاد بستری شفاف و سازمانیافته برای معاملات این دسته از کسبوکارها طراحی شده و قرار است فعالیت خود را در قالب شش تابلوی معاملاتی دنبال کند.
در ساختار پیشبینی شده، شرکتهای خانوادگی، بنگاههای خصوصی، مجموعههای دانشبنیان و برخی واگذاریهای دولتی و سازمانی میتوانند از ظرفیت این بازار بهرهمند شوند.
نکته قابلتوجه در طراحی این بازار، ماهیت معاملات آن است؛ چراکه دادوستدها عمدتاً به شکل عمده و بلوکی انجام خواهد شد. به این ترتیب شرکتهایی که قصد ورود به بازار عمومی سهام و عرضه گسترده مالکیت خود را ندارند نیز میتوانند از یک سازوکار معاملاتی شفاف برای نقلوانتقال سهام و بهرهگیری از ظرفیتهای بازار سرمایه استفاده کنند.
راهاندازی چنین بازاری در صورت اجرای موفق؛ میتواند حلقه ارتباطی تازهای میان کسبوکارهای غیربورسی و نهادهای مالی ایجاد کند و مسیر تأمین مالی و نقلوانتقال مالکیت در بخش خصوصی را توسعه دهد.
اختیار معامله شاخصکل؛ تکمیل سبد ابزارهای مشتقه
در کنار توسعه ابزارهای سرمایهگذاری و ایجاد بستر جدید برای معاملات شرکتهای خصوصی؛ بورس تهران توسعه بازار مشتقه را نیز در برنامههای خود قرار داده است.
مدیرعامل بورس تهران از برنامه راهاندازی قراردادهای اختیار معامله مبتنی بر شاخصکل خبر داد؛ ابزاری که امکان اتخاذ موقعیت معاملاتی بر اساس روند شاخصکل بورس را برای فعالان بازار فراهم میکند.
این قراردادها میتوانند به توسعه راهبردهای معاملاتی، مدیریت ریسک و افزایش ظرفیت ابزارهای مشتقه کمک کنند و گزینههای تازهای را در اختیار سرمایهگذاران حرفهای قرار دهند.
پایان سال ۱۴۰۵؛ موعد امیدواری برای تحقق برنامهها
مجموع این سه پروژه نشان میدهد برنامه توسعهای بورس تهران تنها به افزایش تعداد ابزارهای معاملاتی محدود نیست؛ بلکه ایجاد ساختارهای جدید برای جذب کسبوکارها، متنوعسازی فرصتهای سرمایهگذاری و گسترش بازار مشتقه را نیز دنبال میکند.
با این حال عملیاتی شدن این برنامهها به تکمیل فرآیندهای اجرایی و اخذ مجوزهای لازم وابسته است؛ به ویژه آنکه راهاندازی اوراق ETN همچنان در انتظار تصمیم نهایی شورایعالی بورس قرار دارد.
معصومه صالحی


















