تجربه جنگ ۱۲روزه ضرورت تدوین سازوکار مشخص برای مدیریت فعالیت بازار سرمایه در شرایط اضطرار را آشکار کرد. در همین چارچوب، سازمان بورس و اوراق بهادار پس از آن دوره، موضوع بازنگری در دستورالعمل‌های فعالیت بازار در شرایط بحرانی را دنبال کرد تا تصمیم‌گیری درباره نحوه فعالیت بورس‌ها در صورت بروز بحران؛ بر اساس سازوکارهای مشخص انجام شود.
حجت‌الله صیدی رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار در تشریح تجربه جنگ رمضان اعلام کرد: صبح ۹ اسفند ۱۴۰۴ حدود ۴۰دقیقه پس از آغاز جنگ، تصمیم به توقف فعالیت بازار سهام گرفته شد؛ تصمیمی که با اتکاء به تجربه جنگ ۱۲روزه و آمادگی‌های ایجاد شده پس از آن اتخاذ شد.
با این حال توقف معاملات سهام به معنای تعطیلی تمام بخش‌های بازار سرمایه نبود. بر اساس توضیحات رئیس سازمان بورس درباره عملکرد این بازار در اردیبهشت ۱۴۰۵، پس از وقفه‌ای کوتاه، فعالیت بورس‌ها از روزهای ابتدایی پس از آغاز جنگ از سر گرفته شد و به جز بازار سهام و صندوق‌های سهامی، سایر بازارها و ابزارها به تدریج فعالیت خود را از سر گرفتند.
بورس‌های کالایی؛ حلقه اتصال بازار سرمایه به تولید
یکی از بخش‌های مهم تجربه بازار سرمایه در جنگ، استمرار فعالیت بورس‌های کالایی بود. این بازارها به دلیل ارتباط مستقیم با زنجیره تأمین مواد اولیه و نیازهای تولید؛ از اهمیت ویژه‌ای در شرایط بحرانی برخوردارند.
ادامه فعالیت بورس‌های کالایی این امکان را فراهم کرد که بخشی از معاملات مرتبط با تأمین مواد اولیه کارخانه‌ها و تولیدکنندگان متوقف نشود و فعالان اقتصادی بتوانند از ظرفیت بازار برای تأمین نیازهای خود استفاده کنند.
از سوی دیگر، فعالیت ابزارهای تأمین مالی نیز در این دوره ادامه یافت. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که بنگاه‌های اقتصادی در شرایط بحران، علاوه بر مواجهه با محدودیت‌های عملیاتی ممکن است با نیاز بیشتری به نقدینگی و سرمایه در گردش روبه‌رو شوند. بنابراین حفظ فعالیت بازارهای مرتبط با تأمین مالی و اقتصاد واقعی می‌تواند به کاهش وقفه در فعالیت اقتصادی کمک کند.
شفافیت اطلاعات؛ صیانت از حقوق سهامداران
یکی دیگر از محورهای عملکرد بازار سرمایه در دوره جنگ؛ توجه به وضعیت شرکت‌های آسیب‌دیده و ضرورت اطلاع‌رسانی به سهامداران بود.
بر اساس توضیحات حجت‌الله صیدی؛ سازمان بورس از شرکت‌هایی که در جریان جنگ آسیب دیده بودند خواست گزارش‌های مدیریتی خود را به روزرسانی کنند تا سهامداران بتوانند از وضعیت واقعی فعالیت بنگاه‌ها مطلع شوند.
به گفته رئیس سازمان بورس بیش از ۵۰۰شرکت فعال در بازار سرمایه تا زمان ارائه گزارش عملکرد در اردیبهشت ۱۴۰۵، اطلاعات مالی خود را به روزرسانی و افشاء کرده بودند.
این اقدام از آن جهت اهمیت دارد که در شرایط بحران، عدم دسترسی سرمایه‌گذاران به اطلاعات به روز می‌تواند بر تصمیم‌گیری آنها اثر بگذارد. اطلاع‌رسانی درباره وضعیت عملیاتی شرکت‌ها، میزان خسارت‌ها و چشم‌انداز فعالیت آنها یکی از الزامات حفظ اعتماد در بازار سرمایه است.
افکس ۲۰۲۶؛ پیوند بازار سرمایه و زیرساخت‌های دیجیتال
هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی نظام مالی، سرمایه‌گذاری و زیرساخت‌های دیجیتال در شرایطی برگزار می‌شود که تجربه جنگ، ضرورت ارتقاء تاب‌آوری بازارهای مالی و توسعه زیرساخت‌های امن معاملاتی را برجسته کرده است.
بازار سرمایه در سال‌های اخیر بیش از گذشته به سامانه‌های معاملاتی، زیرساخت‌های ارتباطی و خدمات دیجیتال وابسته شده است. از این رو پایداری سامانه‌های معاملاتی، حفاظت از اطلاعات سرمایه‌گذاران، امنیت تبادل داده‌ها و امکان بازیابی سریع خدمات از جمله موضوعاتی است که در آینده این بازار اهمیت بیشتری خواهد داشت.
تجربه جنگ نشان داد تاب‌آوری بازار سرمایه الزاماً به معنای فعالیت بدون وقفه تمام بازارها نیست؛ بلکه توانایی مدیریت شرایط اضطرار، تفکیک فعالیت‌های ضروری از فعالیت‌های قابل توقف، حفظ جریان تأمین مالی و صیانت از حقوق سرمایه‌گذاران، معیارهای مهمتری برای سنجش پایداری این بازار به شمار می‌روند.
افکس ۲۰۲۶ می‌تواند فرصتی برای بررسی تجربه‌های به دست‌آمده و معرفی ظرفیت‌های جدید فناوری در مسیر افزایش امنیت و پایداری بازار سرمایه باشد.
