اقدام راهبردی گهرزمین برای مدیریت ریسک انرژی و تضمین استمرار تولید

اهمیت اقتصادی این تصمیم زمانی بیشتر آشکار می‌شود که بدانیم در صنایع معدنی، برق یکی از نهاده‌‌‌های تولید نیست؛ بلکه پیش‎‌شرط فعالیت مستمر بسیاری از واحدهای فرآوری و زنجیره معدن محسوب می‌شود. توقف یا کاهش تولید به دلیل محدودیت برق؛ هزینه‌‌ای فراتر از هزینه خرید برق ایجاد می‌کند. در چنین شرایطی شرکت با کاهش تولید، از دست رفتن فرصت فروش، افزایش هزینه‌های ثابت سرشکن ‌شده بر تولید، اختلال در برنامه حمل‌‌ونقل و زنجیره تأمین و در نهایت کاهش بهره‌وری مواجه می‌شود. به همین دلیل «برق پایدار» برای یک شرکت معدنی می‌تواند ارزش اقتصادی بیشتری از قیمت اسمی هر کیلووات ساعت برق داشته باشد.

گهرزمین نیز به طور دقیق بر همین نقطه دست گذاشته است. طبق اعلام شرکت، با انجام این معامله حدود ۳۳مگاوات برق پایدار به گهرزمین تخصیص خواهد یافت؛ ظرفیتی که هدف اصلی آن جلوگیری از عدم‌النفع تولید و ایجاد ثبات بیشتر در فعالیت‌های عملیاتی شرکت عنوان شده است.

از این لحاظ معامله اخیر را می‎‌توان نشانه‌ای از تغییر پارادایم در مدیریت بنگاه‌‌های بزرگ معدنی دانست. در مدل سنتی، شرکت معدنی برق موردنیاز خود را از شبکه دریافت می‌کرد و محدودیت‌های انرژی را به عنوان یک ریسک بیرونی می‌‌پذیرفت. اما تشدید ناترازی برق در سال‌های اخیر موجب شده است که شرکت‌‌های بزرگ به سمت سرمایه‌‌گذاری مستقیم یا غیرمستقیم در زیرساخت تولید و تأمین انرژی حرکت کنند. در این مدل، انرژی دیگر تنها یک نهاده خریدنی نیست؛ بلکه بخشی از زنجیره ارزش و دارایی راهبردی شرکت محسوب می‌‌شود.

این تغییر رویکرد برای گهرزمین از اهمیت مضاعفی برخوردار است؛ زیرا فعالیت‌‌های معدنی و صنعتی این شرکت در سیرجان در بستری انجام می‌شود که بخش قابل‌توجهی از اقتصاد منطقه به استمرار فعالیت صنایع معدنی وابسته است. بنابراین تأمین پایدار انرژی علاوه بر اثر مستقیم بر صورت‌‌های مالی شرکت؛ از لحاظ حفظ اشتغال، تداوم فعالیت زنجیره تأمین و ثبات اقتصادی منطقه نیز اهمیت دارد.

البته باید میان «مالکیت در شرکت تأمین برق» و «تأمین کامل انرژی» تفاوت قائل شد. خرید ۱۲.۵درصد سهام به معنای استقلال کامل گهرزمین از شبکه برق یا رفع تمام ریسک‌‌های انرژی نیست. با این حال تخصیص حدود ۳۳مگاوات برق پایدار نشان می‌‌دهد که این سرمایه‌گذاری تنها با هدف کسب بازده مالی انجام نشده است و یک منفعت عملیاتی مشخص نیز برای خریدار ایجاد می‌کند.

از سوی دیگر ساختار پرداخت معامله نیز قابل‌توجه است. مطابق توافق ۳۰درصد مبلغ معامله معادل ۱۲هزار و ۱۷۱میلیارد ریال به صورت نقدی پرداخت شده است و مابقی طی ۱۸ماه و در شش قسط با نرخ سود ماهانه ۲.۵درصد پرداخت خواهد شد. این ساختار به شرکت اجازه می‌‌دهد که ضمن دستیابی به یک دارایی راهبردی، فشار پرداخت یکجای کل مبلغ معامله را کاهش دهد، هر چند هزینه تأمین مالی بخش اقساط نیز باید در ارزیابی نهایی اقتصادی این سرمایه‌گذاری موردتوجه قرار گیرد.

در واقع می‌‌توان ارزش این معامله را از دو زاویه سنجید. نخست بازده مستقیم سرمایه‌‌گذاری در شرکت تأمین‌‌کننده برق و دوم، ارزش غیرمستقیم جلوگیری از توقف یا کاهش تولید گهرزمین. اگر سرمایه‌گذاری ۴۰هزار و ۵۷۰میلیارد ریالی بتواند حتی بخشی از خسارت ناشی از محدودیت برق و توقف تولید را حذف کند؛ بازده اقتصادی آن الزاماً در سود تقسیمی شرکت انرژی خلاصه نخواهد شد.

اقدام گهرزمین همچنین یک پیام مهم برای سایر شرکت‌‌های بزرگ زنجیره معدن و فولاد دارد و آن این است که در شرایط ناترازی انرژی؛ امنیت تأمین برق به اندازه تأمین سنگ‌آهن، گندله، مواد اولیه و حمل‌ونقل اهمیت پیدا کرده است. از این لحاظ رقابت آینده بنگاه‌‌های معدنی فقط بر سر افزایش ظرفیت تولید نخواهد بود؛ بلکه شرکتی که بتواند انرژی موردنیاز خود را با ثبات و هزینه قابل پیش‌‌بینی‌‌تری تأمین کند، از مزیت رقابتی بیشتری برخوردار خواهد بود.

بنابراین خرید ۱۲.۵درصد از گهر انرژی سیرجان را می‌‌توان بیش از یک معامله سهامی، یک تصمیم برای خرید «امنیت تولید» دانست. در اقتصادی که ناترازی برق به یکی از محدودیت‌‌های اصلی تولید تبدیل شده است؛ سرمایه‌گذاری در زیرساخت انرژی در عمل به بخشی از استراتژی بقاء و توسعه بنگاه‌‌های بزرگ تبدیل شده است.

برای گهرزمین نیز ارزش واقعی این تصمیم در ماه‌ها و سال‌های آینده نه فقط در ارزش سهام خریداری ‌شده؛ بلکه در میزان برق پایدار تخصیص ‌یافته، کاهش توقف تولید، حفظ ظرفیت عملیاتی و جلوگیری از عدم‌‌النفعی سنجیده خواهد شد که بدون این سرمایه‌‌گذاری ممکن بود متوجه شرکت و سهامداران آن شود.