به گزارش اقتصاد ملت؛ ابراهیمی مدیرعامل شرکت فولاد خوزستان با اشاره به تحولات جهانی صنعت فولاد و تشدید الزامات زیستمحیطی در تجارت بینالمللی اظهار کرد: اگرچه تولید فولاد مبتنی بر هیدروژن از مسیرهای آیندهدار برای دستیابی به فولاد سبز به شمار میرود، اما تحقق گسترده این فناوری در کشور به زمان و سرمایهگذاری قابلتوجهی نیاز دارد. از این رو، صنعت فولاد ایران نباید تا زمان فراهم شدن زیرساختهای لازم برای این تحول؛ از ظرفیتهای موجود خود برای کاهش انتشار کربن غافل بماند.
وی با تشریح تفاوت شدت انتشار کربن در روشهای مختلف تولید فولاد افزود: در روش کوره بلند، میزان انتشار کربن به طور متوسط میتواند به حدود دو تن به ازاء هر تن فولاد برسد؛ در حالی که این میزان در روش کوره قوس الکتریکی، بسته به ترکیب مواد اولیه و منبع تأمین برق، حدود ۷۰۰ کیلوگرم برآورد میشود. این تفاوت نشان میدهد که فناوریهای موجود نیز میتوانند زمینه مناسبی برای کاهش انتشار کربن و ارتقاء عملکرد زیستمحیطی صنعت فولاد فراهم کنند.
مدیرعامل فولاد خوزستان با اشاره به سهم بالای فناوری کورهبلند در تولید جهانی فولاد تصریح کرد: در شرایطی که بسیاری از کشورهای پیشرو صنعتی برای کاهش کربن تولید فولاد برنامهریزی میکنند، ایران به دلیل برخورداری از ظرفیت تولید مبتنی بر کوره قوس الکتریکی، از فرصت مهمی برای حرکت به سمت تولید پاکتر برخوردار است؛ فرصتی که باید با بهینهسازی فرآیندها و استفاده مؤثر از فناوریهای نوین تقویت شود.
کربنزدایی؛ ضرورتی برای حفظ بازارهای صادراتی
ابراهیمی در ادامه الزامات جدید بازارهای بینالمللی را یکی از عوامل تعیینکننده در آینده صادرات فولاد ایران دانست و گفت: سازوکار تعدیل کربن در مرزهای اتحادیه اروپا (CBAM) اهمیت محاسبه و کاهش انتشار کربن در محصولات صادراتی را دو چندان کرده است. در چنین شرایطی افزایش هزینههای مرتبط با کربن میتواند بر قیمت تمامشده و رقابتپذیری فولاد صادراتی کشور اثر بگذارد.
وی تأکید کرد: صنعت فولاد ایران باید پیش از آنکه الزامات زیستمحیطی به مانعی جدی برای حضور در بازارهای جهانی تبدیل شوند؛ برای کاهش شدت انتشار کربن، مدیریت مصرف انرژی و ارتقاء بهرهوری برنامهریزی کند.
به گفته وی حرکت به سمت فولاد سبز الزاماً به معنای توقف و جایگزینی فوری تمام فناوریهای موجود نیست؛ بلکه میتوان با اجرای مجموعهای از اقدامات عملی و مرحلهای، مسیر گذار را از همین امروز آغاز کرد.
*اقتصاد چرخشی؛ تبدیل چالشهای زیستمحیطی به فرصت اقتصادی*
مدیرعامل فولاد خوزستان، اقتصاد چرخشی را یکی از محورهای مهم حرکت صنعت فولاد به سمت تولید پایدار عنوان کرد و افزود: در فرآیند تولید فولاد، محصولات جانبی و مواد باقیمانده متنوعی ایجاد میشود که مدیریت نامناسب آنها میتواند مشکلات زیستمحیطی به همراه داشته باشد. با این حال تعریف پروژههای هدفمند برای تبدیل این مواد به محصولات قابل استفاده و ارزشمند، میتواند همزمان به کاهش آثار زیستمحیطی و ایجاد درآمد و ارزشافزوده منجر شود.
ابراهیمی خاطرنشان کرد: در فولاد خوزستان، توسعه این رویکرد به عنوان یکی از دستورکارهای مجموعه دنبال میشود. در همین راستا محصول «فِنس» به عنوان یک نمونه از تلاشهای این شرکت برای تبدیل ظرفیتهای موجود به محصولی با کاربرد در صنعتی دیگر معرفی شده است؛ محصولی که در حوزه سیمانهای وزنافزای مورد استفاده در صنعت نفت و عملیات حفاری کاربرد دارد.
وی با اشاره به اهمیت چنین پروژههایی بیان کرد: شاید در نگاه نخست، تولید محصولی برای صنعت نفت ارتباط مستقیمی با کسبوکار اصلی یک شرکت فولادی نداشته باشد، اما منطق اقتصاد چرخشی دقیقاً بر ایجاد پیوند میان صنایع، استفاده مجدد از ظرفیتهای موجود و تبدیل مواد و محصولات جانبی به منابع ارزشآفرین استوار است. این رویکرد میتواند ضمن کاهش بار زیستمحیطی؛ فرصتهای اقتصادی تازهای برای مجموعههای صنعتی ایجاد کند.
هوش مصنوعی؛ حلقه مفقوده اتصال صنعت و دانشگاه
ابراهیمی در بخش دیگری از سخنان خود دادهمحوری و بهرهگیری از فناوریهای دیجیتال را از الزامات اصلی ارتقاء بهرهوری در صنعت فولاد برشمرد و گفت: صنعت فولاد کشور طی دهههای گذشته توسعه چشمگیری را تجربه کرده و ظرفیت تولید آن از حدود ۱.۸میلیون تن پیش از انقلاب به حدود ۳۳میلیون تن رسیده است. این توسعه، حجم قابلتوجهی از دادههای عملیاتی و فرآیندی را در اختیار صنعت قرار داده است؛ با این حال مسئله مهم آن است که چگونه میتوان این دادهها را به مدلهای کاربردی و ابزارهای تصمیمگیری تبدیل کرد.
وی با تأکید بر ضرورت تقویت ارتباط میان دانشگاه و صنعت افزود: دانشگاه از ظرفیت علمی و توان مدلسازی برخوردار است و صنعت نیز دادهها و تجربه عملیاتی گستردهای در اختیار دارد. همافزایی این دو ظرفیت میتواند زمینه توسعه مدلهای دقیقتر و استفاده مؤثر از فناوریهایی مانند هوش مصنوعی و دوقلوهای دیجیتال را فراهم کند.
مدیرعامل فولاد خوزستان توضیح داد: با استفاده از دوقلوهای دیجیتال میتوان بخشی از فرآیندهای صنعتی از جمله واحدهای احیاء مستقیم را در محیطی مجازی بازسازی کرد و اثر تغییرات عملیاتی و تنظیمات مختلف را پیش از اجرای آنها در خطوط واقعی مورد ارزیابی قرار داد. این رویکرد امکان بررسی سناریوهای مختلف، کاهش هزینه آزمونوخطا و تصمیمگیری آگاهانهتر برای بهینهسازی فرآیندها را فراهم میکند.
وی ادامه داد: اگر بتوانیم با تکیه بر دادههای موجود و همکاری دانشگاه مدلهای مناسبی برای فرآیندهای تولید توسعه دهیم؛ امکان کاهش مصرف انرژی، کنترل بهتر انتشار کربن و افزایش بهرهوری فراهم خواهد شد؛ آن هم بدون اینکه برای هر اقدام اصلاحی، الزاماً به سرمایهگذاری سنگین در زیرساختهای جدید نیاز باشد.
گذار به فولاد سبز از امروز آغاز میشود
ابراهیمی در جمعبندی سخنان خود با تأکید بر ضرورت تفکیک افق بلندمدت فناوریهای نوین از اقدامات قابل اجرای امروز صنعت فولاد اظهار کرد: تولید فولاد مبتنی بر هیدروژن بخشی از آینده صنعت فولاد جهان است، اما هوش مصنوعی و استفاده هوشمندانه از دادهها میتواند از همین امروز در خدمت فولاد سبز قرار گیرد.
وی افزود: کاهش مصرف انرژی، بهینهسازی فرآیندهای تولید، کاهش انتشار کربن و توسعه اقتصاد چرخشی؛ اقداماتی هستند که میتوانند بدون انتظار برای تحقق کامل فناوریهای آینده، در دستور کار صنعت فولاد قرار گیرند و به افزایش بهرهوری و خلق ارزش اقتصادی کمک کنند.
مدیرعامل فولاد خوزستان در پایان تأکید کرد: مسیر دستیابی به فولاد سبز تنها از طریق سرمایهگذاریهای بزرگ و فناوریهای نوظهور نمیگذرد؛ بلکه بهرهگیری از ظرفیتهای موجود، تبدیل دادهها به دانش عملیاتی و ایجاد ارزشافزوده از محصولات جانبی نیز بخش مهمی از این مسیر است. رویکردی که میتواند ضمن کاهش آثار زیستمحیطی تولید؛ به حفظ توان رقابتی و تقویت جایگاه صنعت فولاد ایران در بازارهای داخلی و بینالمللی کمک کند.
معصومه صالحی


















