به گزارش پایگاه خبری «اقتصاد ملت»؛ اقتصاد ایران در شرایطی با همزمانی تورم، نوسانات ارزی، محدودیتهای تأمین مالی و افزایش نااطمینانی روبهروست که به اعتقاد رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار؛ دیگر نمیتوان با نسخههای سنتی به استقبال این دوره رفت.
حجتاله صیدی در نخستین همایش «تمدنتد» با تأکید بر ضرورت بازتعریف نقش نهادهای مالی گفت: مأموریت بازار سرمایه تنها تأمین منابع نیست؛ بلکه نهادهای مالی باید به «ضربهگیر» شوکهای اقتصادی و حلقه اتصال قدرتمند میان بخش واقعی اقتصاد و بازار مالی تبدیل شوند.
صیدی در این همایش نقطه تمرکز اقتصاد در شرایط فعلی را نه صرفاً رشد و توسعه؛ بلکه تابآوری در برابر شوکها دانست. به گفته وی تلاطم؛ بخشی جداییناپذیر از بازارهاست و هر اندازه میزان شوک و نااطمینانی در محیط اقتصادی افزایش پیدا کند؛ اولویت مدیران نیز از توسعه صرف به سمت مدیریت ریسک و حفظ توان عملیاتی بنگاه تغییر میکند.
وقتی مسئله اقتصاد، «رشد» نیست؛ «دوام آوردن» است
رئیس سازمان بورس با اشاره به تفاوت شرایط رونق و دورههای پرتنش اقتصادی اظهار کرد: در دورههای رونق، افزایش سرمایهگذاری، توسعه صنایع و گسترش فعالیت اقتصادی در مرکز توجه قرار میگیرد، اما زمانی که اقتصاد با مجموعهای از شوکها مواجه میشود؛ پرسش اصلی این است که بنگاه چگونه میتواند فعالیت خود را حفظ کند و از گردنه دشوار عبور کند؟
وی وضعیت کنونی بنگاههای ایرانی را حاصل مواجهه همزمان با چند متغیر مهم دانست؛ متغیرهایی که به گفته وی ممکن است در ماههای آینده نیز فشار بیشتری بر فضای کسبوکار وارد کنند.
ارز و تورم؛ دو ضلع اصلی فشار بر بنگاهها
صیدی نوسانات نرخ ارز را یکی از مهمترین چالشهای بنگاهها عنوان کرد و گفت: افزایش فاصله میان نرخهای رسمی و بازار و دشوارتر شدن دسترسی برخی بنگاهها به منابع ارزی؛ فشار مضاعفی بر فعالیت اقتصادی ایجاد کرده است.
در کنار ارز، تورم نیز به گفته رئیس سازمان بورس یکی دیگر از مسائل اساسی اقتصاد کشور است. وی هشدار داد که آثار این فشارها به ترازنامه شرکتها محدود نمیشود و در نهایت میتواند به سطح زندگی و معیشت خانوارها نیز سرایت کند.
«طوفان» را نمیتوان متوقف کرد؛ باید کشتی را به مقصد رساند
صیدی برای تشریح شرایط فعلی اقتصاد از یک تصویر استعاری استفاده کرد؛ «اقیانوسی متلاطم که کشتی تأمین مالی باید در آن به حرکت خود ادامه دهد.»
به گفته وی، تابآوری به معنای متوقف کردن طوفان نیست؛ چراکه بسیاری از شوکهای بیرونی اساساً در اختیار بنگاه یا حتی نهاد مالی قرار ندارند. مسئله اصلی این است که ساختار مالی و ابزارهای تأمین مالی به گونهای طراحی شوند که بنگاه بتواند با وجود این تلاطم؛ مسیر خود را ادامه دهد و به مقصد برسد. از همین زاویه رئیس سازمان بورس نقش نهادهای مالی را در شرایط فعلی مهمتر از گذشته دانست.
پایان عصر تأمین مالی نسخه واحد
یکی از محورهای اصلی سخنان صیدی؛ ضرورت عبور نهادهای مالی از تأمین مالی سنتی بود که وی تأکید کرد: انتظار از شرکتهای تأمین سرمایه دیگر نمیتواند به انتشار اوراق یا تضمین تأمین مالی محدود شود.
به گفته وی هر بنگاه نسخه مالی مخصوص به خود را میخواهد. یک ساختار تأمین مالی که برای شرکت بزرگ مناسب است؛ لزوماً برای یک شرکت کوچک یا متوسط کارآمد نیست. تفاوت در ساختار ترازنامه، حجم فروش، جریان نقدی، مدل فعالیت و نیازهای مالی باعث میشود که طراحی ساختار مالی نیز برای هر بنگاه به صورت اختصاصی انجام شود.
صیدی در همین چارچوب، توسعه مهندسی مالی را یکی از ضرورتهای جدی بازار سرمایه دانست و گفت: هنر نهاد مالی آن است که بتواند با شناخت دقیق شرایط هر شرکت؛ مناسبترین راهکار مالی را برای آن طراحی کند.
نهاد مالی؛ از تأمینکننده پول تا «ضربهگیر اقتصاد»
رئیس سازمان بورس با اشاره به کارکردهای نهادهای مالی در ادبیات مالی جهان؛ بر نقش آنها به عنوان «ضربهگیر شوکها» تأکید کرد. از این منظر نهاد مالی تنها محلی برای انتقال منابع از سرمایهگذار به بنگاه نیست؛ بلکه میتواند با طراحی ابزار، ساختار و راهکار مناسب، بخشی از ریسکهای ناشی از شرایط متلاطم اقتصادی را مدیریت کند و مسیر عبور بنگاهها از دورههای دشوار را هموار سازد.
صیدی معتقد است که همین نقش میتواند نهادهای مالی را به یکی از پیشرانهای بازگشت اقتصاد به مسیر رونق تبدیل کند؛ به این معنا که بازار سرمایه نه تنها در دوران رونق؛ بلکه در دورههای بحران و نااطمینانی نیز باید کارکرد خود را حفظ کند.
بازارهای مالی دیگر جزیرهای نیستند
رئیس سازمان بورس در بخش دیگری از سخنان خود به درهمتنیدگی بازارهای مالی جهان اشاره کرد و گفت: تحولات اقتصادی در یک منطقه میتواند آثار خود را به سایر کشورها و بازارها منتقل کند. بر همین اساس مدیریت مالی بنگاهها دیگر نمیتواند صرفاً بر مبنای روشهای سنتی انجام شود.
به گفته صیدی ورود بنگاهها به فضای پرریسک بدون طراحی مناسب ساختار مالی و بهرهگیری از ابزارهای حرفهای؛ میتواند هزینههای سنگینی برای آنها به همراه داشته باشد. وی در این میان به ظرفیت نهادهایی همچون «تأمین سرمایه تمدن» نیز اشاره کرد و مدیریت با تجربه را عاملی برای ارتقاء سطح خدمات تخصصی و حرفهای به بنگاهها دانست.
تابآوری فقط زنده ماندن نیست؛ آماده شدن برای روزهای رونق است
اما پیام صیدی تنها درباره عبور از بحران نبود. رئیس سازمان بورس تأکید کرد که بنگاهها نباید تمام تمرکز خود را به حفظ بقاء در کوتاهمدت محدود کنند.
به گفته وی ادامه اجرای پروژههای جدید، انتشار اوراق و تشکیل صندوقهای پروژه از سوی بخش خصوصی نشان میدهد که در کنار ملاحظات ناشی از شرایط اقتصادی؛ انگیزه توسعه و رشد همچنان در میان فعالان اقتصادی وجود دارد.
صیدی تأکید کرد که مدیران نباید در دورههای دشوار فعالیت اقتصادی را متوقف کنند؛ چراکه حیات یک بنگاه به تداوم فعالیت آن وابسته است و مدیران باید همزمان با مدیریت شرایط فعلی، برای فرصتهای پس از عبور از این دوره نیز آماده باشند.
از نگاه وی مسئله صرفاً «دوام آوردن چند ماه آینده» نیست؛ بنگاه باید به گونهای مدیریت شود که اگر شرایط اقتصادی به سمت رونق حرکت کرد، آمادگی لازم برای بازگشت به مسیر رشد، اجرای پروژههای جدید و استفاده از ظرفیتهای تأمین مالی را داشته باشد.
پیوندی که باید میان بازار سرمایه و اقتصاد واقعی محکمتر شود
صیدی در پایان برگزاری همایش «تمدنتد» را فرصتی برای نزدیکتر شدن مدیران بنگاهها و نهادهای مالی دانست؛ ارتباطی که میتواند شناخت متقابل از نیازهای بخش واقعی اقتصاد و ظرفیتهای بازار سرمایه را افزایش دهد.
پیام اصلی رئیس سازمان بورس در این همایش را میتوان در یک جمله خلاصه کرد: «در اقتصادی که طوفانهای بیرونی قابل حذف نیستند؛ کیفیت کشتی تأمین مالی و توان مدیریت آن تعیین میکند که بنگاه تا چه اندازه میتواند سالم به مقصد برسد.»
معصومه صالحی
