به گزارش اختصاصی پایگاه خبری «اقتصاد ملت»؛ در این میان صنایع تبدیلی و خدمات کشاورزی حلقه اتصال مزرعه به بازار و یکی از پایههای مهم امنیت غذایی به شمار میروند؛ حلقهای که تأمین مالی مناسب، شرط اصلی تداوم فعالیت و توسعه آن است.
در چنین شرایطی، نقش بانک کشاورزی صرفاً پرداخت تسهیلات به یک واحد تولیدی نیست؛ بلکه تأمین مالی این بانک میتواند در بخش مهمی از زنجیره غذا از زمان برداشت محصول تا فرآوری و عرضه؛ جریان ایجاد کند. آمار عملکرد تسهیلاتی بانک کشاورزی در سال ۱۴۰۴ نیز نشان میدهد که صنایع تبدیلی و خدمات کشاورزی در کانون توجه سیاست اعتباری این بانک قرار داشتهاند.
بر اساس آمارهای ارائه شده، بانک کشاورزی در سال گذشته ۲۹۱۰ هزار میلیارد ریال تسهیلات به زیربخشهای کشاورزی و حوزه امنیت غذایی پرداخت کرده است؛ رقمی که حدود ۸۲درصد کل تسهیلات پرداختی بانک را شامل میشود. در میان این تسهیلات؛ ۱۹هزار و ۱۹۱فقره تسهیلات به ارزش ۵۰۶هزار میلیارد ریال به صنایع تبدیلی و خدمات کشاورزی اختصاص یافته است؛ یعنی حدود ۲۳.۸۴درصد از تسهیلات پرداخت شده در حوزه امنیت غذایی مستقیماً به این بخش اختصاص داشته است.
تأمین مالی؛ حلقهای که نباید از زنجیره غذا حذف شود
اهمیت این ارقام زمانی روشنتر میشود که جایگاه صنایع تبدیلی در اقتصاد کشاورزی موردتوجه قرار گیرد. تولید محصول، نقطه پایان زنجیره کشاورزی نیست. بلکه پس از تولید؛ محصول باید فرآوری، ذخیرهسازی، بستهبندی، حمل و در نهایت به بازار مصرف منتقل شود. بنابراین ضعف در هر یک از این حلقهها میتواند به کاهش ارزش محصول، افزایش ضایعات و حتی اختلال در دسترسی مصرفکننده به کالاهای موردنیاز منجر شود.
صنایع تبدیلی در واقع ارزش محصول تولید شده در مزرعه را حفظ و چند برابر میکند. تبدیل شیر خام به محصولات لبنی، میوه و سبزی به محصولات فرآوری شده، غلات به فرآوردههای غذایی و محصولات خام کشاورزی به کالاهای قابل نگهداری و عرضه؛ نمونههایی از نقش این صنایع در کوتاه کردن فاصله میان تولید و مصرف است.
از این لحاظ تسهیلات بانکی برای صنایع تبدیلی را نمیتوان صرفاً یک حمایت مالی از بنگاههای اقتصادی تلقی کرد؛ چراکه این منابع میتوانند به معنای حفظ محصول، جلوگیری از خامفروشی، افزایش ماندگاری، ایجاد ارزشافزوده و استمرار عرضه مواد غذایی باشند.
سرمایه در گردش؛ نبض تداوم تولید
یکی از مهمترین نیازهای صنایع تبدیلی؛ سرمایه در گردش است. این واحدها برای خرید محصول از کشاورزان، تأمین مواد اولیه، پرداخت هزینههای تولید، نگهداری و بستهبندی و ادامه فعالیت در فاصله زمانی میان تولید تا فروش؛ به نقدینگی مستمر نیاز دارند.
بنابراین در اینجا نقش بانک کشاورزی اهمیت چندانی پیدا میکند. چراکه تأمین سرمایه در گردش میتواند به واحدهای فرآوری کمک کند که در زمان مناسب محصول کشاورزان را خریداری کنند و زنجیره تولید متوقف نشود. در طرف دیگر کشاورز نیز با اطمینان بیشتری نسبت به وجود بازار برای محصول خود فعالیت میکند.
به بیان دیگر، تسهیلات صنایع تبدیلی میتواند همزمان دو سوی زنجیره را تقویت کند؛ از یک سو بازار و نقدینگی موردنیاز کشاورز را پشتیبانی کند و از سوی دیگر ظرفیت فرآوری و عرضه محصول را افزایش دهد.
از جلوگیری از ضایعات تا افزایش ارزشافزوده
یکی از چالشهای مهم بخش کشاورزی؛ فاصله میان میزان تولید و محصولی است که در نهایت به دست مصرفکننده میرسد. در واقع هر اندازه زیرساختهای فرآوری، نگهداری و بستهبندی توسعه یافتهتر باشد؛ امکان کاهش ضایعات و افزایش بهرهوری محصولات نیز بیشتر خواهد شد.
تأمین مالی صنایع تبدیلی میتواند زمینه سرمایهگذاری برای توسعه خطوط فرآوری، افزایش ظرفیت تولید، نوسازی تجهیزات و گسترش خدمات پشتیبان کشاورزی را فراهم کند. نتیجه چنین رویکردی تنها افزایش ظرفیت یک واحد صنعتی نیست؛ بلکه تقویت کل زنجیره ارزش محصولات کشاورزی است.
به همین دلیل اختصاص ۵۰۶هزار میلیارد ریال تسهیلات به صنایع تبدیلی و خدمات کشاورزی را میتوان بخشی از یک سیاست گستردهتر برای تقویت حلقههای پس از تولید دانست؛ حلقههایی که در نهایت بر قیمت، کیفیت، ماندگاری و دسترسی مردم به محصولات غذایی اثرگذارند.
امنیت غذایی؛ نتیجه یک زنجیره بهمپیوسته
امنیت غذایی زمانی پایدار خواهد بود که همه حلقههای زنجیره غذا از تولید تا مصرف، از پشتوانه کافی برخوردار باشند. حمایت مالی صرف از مرحله تولید بدون توجه به فرآوری و بازار؛ نمیتواند به تنهایی این زنجیره را پایدار کند.
در همین راستا بانک کشاورزی با تمرکز بخش قابلتوجهی از منابع خود بر زیربخشهای کشاورزی و امنیت غذایی و اختصاص نزدیک به یکچهارم تسهیلات این حوزه به صنایع تبدیلی و خدمات کشاورزی؛ عملاً بخشی از منابع مالی را به حلقهای اختصاص داده که وظیفه آن تبدیل تولید به محصول قابل مصرف و قابل عرضه در بازار است.
این رویکرد از لحاظ اقتصاد کشاورزی نیز اهمیت بسزایی دارد؛ زیرا هر چه ارتباط میان کشاورز، صنعت فرآوری و بازار منسجمتر باشد، امکان برنامهریزی تولید، کاهش ریسک فروش، ایجاد ارزشافزوده و تثبیت جریان عرضه بیشتر خواهد شد.
بانک کشاورزی؛ تأمینکننده مالی زنجیره «از مزرعه تا سفره»
آنچه از عملکرد تسهیلاتی بانک کشاورزی در سال ۱۴۰۴ میتوان دریافت، حرکت منابع اعتباری به سمت بخشهایی است که مستقیماً با استمرار تولید و عرضه محصولات کشاورزی ارتباط دارند. ۲۹۱۰ هزار میلیارد ریال تسهیلات به زیربخشهای کشاورزی و امنیت غذایی و اختصاص ۵۰۶ هزار میلیارد ریال به صنایع تبدیلی و خدمات کشاورزی؛ نشاندهنده اولویت تأمین مالی این بانک در زنجیره غذا میباشد.
در این چارچوب، نقش بانک کشاورزی را میتوان فراتر از یک بانک پرداختکننده تسهیلات دید؛ نقشی که در آن تأمین سرمایه برای تولید، حمایت از صنایع تکمیلی، تقویت خدمات پشتیبان، ایجاد ارزشافزوده و تسهیل حرکت محصول از مزرعه به بازار در کنار یکدیگر قرار میگیرند.
در نتیجه تداوم این مسیر به ویژه در شرایطی که تأمین پایدار مواد غذایی به یکی از مؤلفههای اصلی تابآوری اقتصادی کشور تبدیل شده است؛ میتواند به تقویت زیرساختهای صنایع تبدیلی و کاهش فاصله میان تولید و مصرف کمک کند.
در نهایت، امنیت غذایی از مزرعه آغاز میشود، اما در کارخانههای فرآوری، مراکز نگهداری و شبکه عرضه تداوم پیدا میکند.
بنابراین بانک کشاورزی با تأمین مالی این حلقههای تکمیلی؛ میتواند نقشی تعیینکننده و تاثیرگذار در حفظ ارزش محصولات کشاورزی، جلوگیری از هدررفت، پشتیبانی از تولیدکنندگان و تضمین استمرار جریان غذا از مزرعه تا سفره ایفا کند.
معصومه صالحی
