به گزارش پایگاه خبری «اقتصاد ملت»؛ سنگ‌آهن، مس، روی، سرب، طلا، کرومیت، عناصر نادر خاکی و دیگر ذخایر معدنی، سرمایه‌ای راهبردی برای اقتصاد کشور به شمار می‌روند؛ سرمایه‌ای که اگر با اکتشافات هدفمند، سرمایه‌گذاری، فناوری، تجهیزات و زیرساخت‌های مناسب همراه شود، می‌تواند به یکی از پایه‌های پایدار رشد اقتصادی و توسعه صادرات غیرنفتی کشور تبدیل شود.
بخش معدن و صنایع معدنی؛ از جمله حوزه‌هایی است که ظرفیت آن برای اثرگذاری بر اقتصاد کشور، تنها به استخراج و فروش مواد معدنی محدود نمی‌شود؛ بلکه توسعه زنجیره معدن از مرحله اکتشاف و استخراج تا فرآوری و تولید محصولات با ارزش‌افزوده بالاتر، می‌تواند ضمن ایجاد اشتغال و رونق تولید، زمینه افزایش صادرات غیرنفتی و خلق ارزش‌افزوده قابل‌توجهی را فراهم کند.
به همین دلیل توسعه معدن را باید هم در کوتاه‌مدت و هم در افق بلندمدت موردتوجه قرار داد. در کوتاه‌مدت، فعال شدن ظرفیت‌های معدنی می‌تواند به رونق تولید، اشتغالزایی و تحرک اقتصادی منجر شود و در بلندمدت نیز افزایش سهم معدن در اقتصاد کشور می‌تواند بخشی از وابستگی به درآمدهای نفتی را کاهش داده و مسیر اقتصاد ایران را به سمت منابع درآمدی متنوع‌تر و پایدارتری هدایت کند.
با این حال، میان ظرفیت‌های بالقوه بخش معدن و میزان بهره‌برداری از آنها همچنان فاصله قابل‌توجهی وجود دارد؛ فاصله‌ای که بخشی از آن به چالش‌های ساختاری و بخشی دیگر به محدودیت‌های فناوری، تجهیزات و سرمایه‌گذاری بازمی‌گردد. کمبود سرمایه، فرسودگی ماشین‌آلات، محدودیت دسترسی به فناوری‌های نوین، مشکلات زیرساختی، کمبود نیروی انسانی متخصص، تأمین انرژی و دشواری‌های موجود در مسیر توسعه اکتشاف و فرآوری؛ تنها بخشی از مسائلی است که معدنکاران و متولیان این بخش همواره با آن مواجه‌اند و دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
در این میان، یکی از مهمترین چالش‌های امروز صنعت معدن؛ نبود ارتباط مؤثر و نظام‌مند میان نیازهای واقعی صنعت، صاحبان فناوری و توانمندی، سرمایه‌گذاران و مجریان پروژه‌هاست. به بیان دیگر بخشی از ظرفیت‌های موجود در کشور به دلیل نبود این ارتباط مؤثر؛ همچنان بلااستفاده باقی مانده‌اند.
البته طی سالیان اخیر و همزمان با افزایش توجه مسئولان و فعالان اقتصادی به جایگاه معدن در اقتصاد کشور؛ نمایشگاه‌ها، رویدادها و همایش‌های تخصصی متعددی در حوزه معدن و صنایع معدنی برگزار شده است. اهمیت این رویدادها نیز دقیقاً از همین نقطه آغاز می‌شود؛ نمایشگاه‌های تخصصی می‌توانند محلی برای نزدیک‌تر شدن صنعت به فناوری، سرمایه، تجهیزات و راهکارهای نوین باشند.
در واقع، نمایشگاه‌های تخصصی معدن و صنایع معدنی صرفاً محلی برای عرضه محصولات و معرفی توانمندی شرکت‌ها نیستند؛ بلکه می‌توانند بستری برای شناسایی مسائل، تبادل تجربه، ایجاد ارتباط میان فعالان زنجیره معدن، جذب سرمایه‌گذاری و توسعه همکاری‌های داخلی و خارجی باشند. از سوی دیگر حضور شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور در کنار معدنکاران، تولیدکنندگان ماشین‌آلات و تجهیزات، سرمایه‌گذاران و دستگاه‌های اجرایی؛ می‌تواند زمینه شکل‌گیری همکاری‌هایی را فراهم کند که در نهایت به حل بخشی از مشکلات واقعی این بخش منجر شود.
از طرف دیگر طرح مستقیم مشکلات و موانع فعالان معدنی و شکل‌گیری گفت‌وگوی رو در رو میان بخش خصوصی و مسئولان؛ می‌تواند به شناسایی دقیق‌تر چالش‌ها و ارائه راهکارهای عملی برای رفع آنها کمک کند. از این نظ نمایشگاه‌های تخصصی معدن را باید بخشی از فرآیند توسعه این صنعت دانست؛ فرآیندی که هدف آن باید فراتر از نمایش توانمندی‌ها و در جهت ایجاد فرصت‌های جدید، افزایش بهره‌وری و رونق اقتصادی باشد.
به گزارش اقتصاد ملت؛ در این میان، نمایشگاه بین‌المللی معدن، صنایع معدنی، ماشین‌آلات و تجهیزات معدن، راهسازی و صنایع وابسته (ایران کانماین) که نزدیک به دو دهه از آغاز فعالیت آن می‌گذرد؛ امروز به یکی از رویدادهای مهم تخصصی در تقویم نمایشگاهی کشور تبدیل شده است. این رویداد فرصتی برای تعامل میان شرکت‌های معدنی، تولیدکنندگان ماشین‌آلات و تجهیزات، شرکت‌های دانش‌بنیان، سرمایه‌گذاران و فعالان حوزه فناوری فراهم می‌کند.
اهمیت ایران کانماین در شرایطی که صنعت معدن کشور بیش از گذشته به توسعه سرمایه‌گذاری، نوسازی ماشین‌آلات و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین نیاز دارد؛ دوچندان است. چراکه این نمایشگاه می‌تواند با ایجاد ارتباط مستقیم میان بخش‌های مختلف زنجیره معدن؛ زمینه انتقال فناوری، نوسازی تجهیزات، جذب سرمایه، توسعه همکاری‌های تجاری و شناسایی راهکارهای عملی برای مسائل موجود را فراهم کند.
نکته مهمتر اینکه در شرایط کنونی که صنایع نفت، گاز و پتروشیمی کشور با تهدیدات و محدودیت‌های بسیار و گوناگونی مواجه‌اند؛ افزایش سهم معدن در تولید ناخالص داخلی و درآمدهای کشور می‌تواند یکی از در دسترس‌ترین مسیرها برای متنوع‌سازی منابع درآمدی و کاهش آسیب‌پذیری اقتصاد باشد. به همین دلیل توجه به معدن صرفاً یک انتخاب اقتصادی نیست؛ بلکه به عنوان یک ضرورت می‌تواند بخشی از راهبرد کلان کشور برای دستیابی به اقتصادی مقاوم‌تر و متنوع‌تر باشد.
با این حال، اثرگذاری واقعی نمایشگاه‌هایی مانند ایران کانماین زمانی محقق خواهد شد که خروجی آنها از سطح معرفی محصولات، برگزاری نشست‌ها و گفت‌وگوهای تشریفاتی فراتر رود و به قراردادهای واقعی، سرمایه‌گذاری، اجرای پروژه، انتقال دانش و فناوری و حل مسائل صنعت منتهی شود.
آنچه مسلم است اینکه معدن ایران امروز بیش از هر زمان دیگری به پیوند میان سرمایه، فناوری، تجهیزات و نیاز واقعی صنعت نیاز دارد، بنابراین اینگونه نمایشگاه‌های تخصصی می‌توانند حلقه اتصال این اجزاء باشند؛ مشروط بر اینکه به جایگاه واقعی خود به عنوان بستری برای تصمیم‌سازی، شبکه‌سازی و شکل‌گیری همکاری‌های اقتصادی بازگردند.
نکته پایانی اینکه در چنین شرایطی ایران کانماین و رویدادهای مشابه می‌توانند نقشی فراتر از یک نمایشگاه داشته باشند؛ نقشی در مسیر فعال‌سازی ظرفیت‌های مغفول، نوسازی صنعت، افزایش بهره‌وری و جذب سرمایه و در نهایت حرکت معدن ایران از یک ظرفیت بالقوه به یک پیشران بالفعل برای رشد، توسعه و ارزش‌آفرینی پایدار اقتصاد کشور.
معصومه صالحی
مدیرمسئول پایگاه خبری «اقتصاد ملت»
