به گزارش پایگاه خبری «اقتصاد ملت»؛ صنعت معدن ایران در شرایطی قرار دارد که همزمان با برخورداری از ظرفیتهای گسترده زمینشناسی و ذخایر متنوع معدنی، با چالشهایی همچون فرسودگی ماشینآلات، محدودیت انرژی، دشواری تامین مالی و ارز، دسترسی محدود به فناوریهای روز و ضرورت توسعه زنجیره ارزش مواجه است. در چنین شرایطی نمایشگاههای تخصصی میتوانند فراتر از محلی برای معرفی محصولات، به بستری برای اتصال نیازهای صنعت به سرمایه، فناوری، بازار و سیاستگذاری تبدیل شوند.
با توجه به برگزاری بیستمین نمایشگاه بینالمللی معدن، صنایع معدنی، ماشینآلات و تجهیزات معدن، راهسازی و صنایع وابسته (ایران کانماین 2026) در آبان ماه، با محمدرضا بهرامن رئیس خانه معدن ایران و رییس شورای سیاستگذاری این رویداد درباره اهداف و رویکردهای این رویداد، توسعه همکاریهای بینالمللی، نقش شرکتهای دانشبنیان، چالشهای صنعت معدن و چشمانداز آینده ایران کانماین گفتوگو کردهایم. مشروح این گفتوگو را در ادامه مطالعه خواهید کرد:
کانماین باید از نمایشگاه صرف به پلتفرم توسعه کسبوکار تبدیل شود
بهرامن درباره رویکرد خانه معدن در ایران کانماین اظهار کرد: یک نمایشگاه تخصصی معدن نباید صرفا محلی برای عرضه ماشینآلات، تجهیزات یا معرفی توانمندی شرکتها باشد؛ بلکه نمایشگاه زمانی ارزش اقتصادی و توسعهای پیدا میکند که بتواند نیاز، ظرفیت، فناوری، سرمایه و بازار را در یک نقطه به یکدیگر متصل کند.
وی در ادامه افزود: بر همین اساس تلاش شده ایران کانماین بیش از گذشته از مفهوم یک رویداد صرفا نمایشگاهی فاصله بگیرد و به یک پلتفرم تخصصی برای توسعه کسبوکار، تبادل فناوری، جذب سرمایه، توسعه بازار و گفتوگوی سیاستی در بخش معدن نزدیک شود.
رئیس خانه معدن ایران ادامه داد: در چنین مدلی معدنکار، سازنده ماشینآلات و تجهیزات، پیمانکار، شرکت خدمات فنی و مهندسی، سرمایهگذار، شرکت دانشبنیان، دانشگاه، تشکل تخصصی و مجموعههای سیاستگذار نباید به صورت جزیرهای در کنار یکدیگر قرار بگیرند؛ بلکه باید میان آنها ارتباط هدفمند ایجاد شود.
معرفی ظرفیت ساخت داخل در بازارهای منطقه
بهرامن یکی دیگر از اهداف ایران کانماین را معرفی ظرفیت واقعی ساخت داخل و توان فنی و مهندسی کشور دانست و گفت: صنعت معدن ایران طی سالهای گذشته و تحت فشار محدودیتهای بینالمللی، در بخشهایی به ظرفیتهای قابلتوجهی در ساخت تجهیزات، مهندسی، فرآوری و ارائه خدمات تخصصی دست یافته است.
وی افزود: نمایشگاه باید بتواند این ظرفیتها را نه تنها به بازار داخلی؛ بلکه به کشورهای منطقه نیز معرفی کند. در کنار آن موضوع سرمایهگذاری و فناوری اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا معدنکاری جهان با سرعت زیادی در حال تغییر است.
رئیس خانه معدن ایران با اشاره به روندهای جدید معدنکاری جهان اظهار کرد: مواد معدنی حیاتی، امنیت زنجیره تامین، هوشمندسازی معادن، هوش مصنوعی، اتوماسیون، کاهش مصرف انرژی و آب، بازیافت، اقتصاد چرخشی، ایمنی و کاهش آثار زیستمحیطی دیگر موضوعات جانبی معدنکاری نیستند؛ بلکه مستقیما با رقابتپذیری معادن ارتباط دارند.
رییس شورای سیاستگذاری ایران کانماین 2026 تاکید کرد: بنابراین کانماین برای ما یک رویداد چهار روزه نیست و باید نقطه آغاز همکاریهایی باشد که قبل از نمایشگاه طراحی، در نمایشگاه عملیاتی و پس از نمایشگاه پیگیری شوند.
حرکت به سمت دیپلماسی اقتصادی و معدنی
بهرامن درباره رویکرد بینالمللی ایران کانماین گفت: یکی از مهمترین تغییراتی که دنبال کردهایم؛ هدفمند کردن حضور بینالمللی و به ویژه افزایش تعامل با کشورهای همسایه، کشورهای منطقه و کشورهایی است که ظرفیت مکمل برای همکاری با بخش معدن ایران دارند.
وی افزود: صرف ارسال دعوتنامه برای شرکتها یا کشورها الزاماً به حضور اقتصادی موثر منجر نمیشود؛ بنابراین باید پیش از نمایشگاه بدانیم هر کشوری با چه ظرفیت، نیاز و هدفی میتواند در ایران کانماین حضور پیدا کند.
رئیس خانه معدن ایران ادامه داد: به همین دلیل رویکرد ما حرکت به سمت رایزنیهای مستمر و کشورمحور است تا درباره مدل حضور کشورها، تشکیل پاویونهای تخصصی یا ملی، اعزام هیاتهای تجاری و صنعتی، مذاکرات B2B، نشستهای مشترک، معرفی فرصتهای سرمایهگذاری و برنامههای جانبی توافق شود.
بهرامن با تاکید بر اهمیت کشورهای همسایه گفت: جغرافیای ایران یک مزیت راهبردی برای بخش معدن است. بسیاری از کشورهای پیرامونی یا دارای منابع معدنی هستند، یا بازار مصرف مواد و محصولات معدنی محسوب می شوند و یا به ماشینآلات، دانش فنی، خدمات مهندسی و فناوری نیاز دارند. بنابراین باید از مزیت همسایگی به مزیت همکاری اقتصادی برسیم.
رییس شورای سیاستگذاری ایران کانماین 2026 خاطرنشان کرد: از این پس نباید صرفا بگوییم چند کشور یا شرکت خارجی در نمایشگاه حضور داشتند؛ بلکه باید بتوانیم تعداد مذاکرات B2B، فرصتهای سرمایهگذاری معرفی شده، همکاریهای فناورانه، تقاضای تجاری ایجاد شده و مذاکراتی که پس از نمایشگاه وارد مرحله عملیاتی شدهاند را اندازهگیری کنیم.
نقش خانه معدن در سیاستگذاری محتوایی کانماین
رئیس خانه معدن ایران درباره نقش این تشکل در برگزاری نمایشگاه اظهار کرد: خانه معدن ایران تلاش کرده است که صرفا یک حامی، مشارکتکننده یا شریک اسمی نباشد؛ بلکه به عنوان تشکل تخصصی بخش معدن در طراحی محتوا، انتقال مطالبات بخش خصوصی و جهتدهی تخصصی نمایشگاه نقش داشته باشد.
وی در ادامه افزود: برنامههای جانبی یک نمایشگاه تخصصی نباید به مجموعهای از سخنرانیهای پراکنده و بدون خروجی تبدیل شود. هر نشست باید حول یک مسئله واقعی بخش معدن طراحی شود و در پایان حتی الامکان به یک جمعبندی، پیشنهاد اجرایی، مسیر همکاری یا تصمیم مشخص برسد.
بهرامن ادامه داد: موضوعاتی مانند سرمایهگذاری و تامین مالی، اکتشاف، ماشینآلات و نوسازی ناوگان معدنی، فرآوری، بهرهوری، انرژی و سوخت، آب، محیط زیست، حقوق دولتی، هوشمندسازی، ایمنی، صادرات، توسعه بازارهای منطقهای، فناوریهای نوین و توسعه زنجیره ارزش باید در معماری محتوایی نمایشگاه جایگاه مشخص داشته باشند.
وی تاکید کرد: یکی از مزیتهای خانه معدن ایران، شبکه گسترده استانی و کمیتههای تخصصی آن است که به ما امکان میدهد مسائل را صرفا از تهران نبینیم و مشکلات معدنکاران و فعالان اقتصادی استانهای مختلف را دریافت و وارد دستور کار کنیم.
کانماین میتواند پل ارتباطی دولت و بخش خصوصی باشد
بهرامن با اشاره به اهمیت حضور مقامات ارشد کشور در ایران کانماین گفت: ارزش حضور یک مقام دولتی زمانی بیشتر میشود که نمایشگاه فرصتی برای ارائه مستقیم مسائل، پیشنهادهای بخش خصوصی و راهکارهای کارشناسی باشد.
وی افزود: از این جهت، کانماین میتواند به یکی از نقاط موثر گفتوگوی ساختار یافته میان دولت و بخش خصوصی معدن تبدیل شود.
رییس شورای سیاستگذاری ایران کانماین 2026 درباره تاثیر نمایشگاه بر توسعه همکاریهای داخلی و بینالمللی نیز اظهار کرد: اثر واقعی یک نمایشگاه تخصصی را نباید فقط در روزهای برگزاری آن اندازهگیری کرد؛ بلکه در سطح داخلی یکی از کارکردهای مهم ایران کانماین کاهش فاصله میان اجزاء زنجیره معدن است.
وی ادامه داد: گاهی مسئله ما کمبود ظرفیت نیست؛ بلکه عدم اتصال ظرفیتها به نیازهاست. ممکن است یک معدن نیاز فناورانه یا تجهیزاتی مشخصی داشته باشد و در نقطه دیگری از کشور یک سازنده یا شرکت دانشبنیان قادر به پاسخگویی به همان نیاز باشد، اما این دو یکدیگر را پیدا نکرده باشند. نمایشگاه میتواند هزینه این جستوجو و اتصال را کاهش دهد.
سه مرحله برای تبدیل نمایشگاه به همکاری اقتصادی
بهرامن با اشاره به محدودیتهای موجود در مسیر همکاریهای بینالمللی گفت: محدودیتهای بانکی، مشکلات نقلوانتقال پول، تحریمها و ریسکهای ژئوپلیتیکی واقعیتهایی هستند که بر روابط اقتصادی ما تاثیر میگذارند. نمایشگاه نمیتواند به تنهایی این مسائل را برطرف کند، اما میتواند هزینه یافتن شریک، ایجاد اعتماد و آغاز همکاری را کاهش دهد.
وی افزود: در بسیاری از همکاریهای بینالمللی، قرارداد نقطه شروع نیست؛ بلکه نقطه پایان یک فرآیند است. ابتدا شناخت ایجاد میشود، سپس اعتماد و تبادل اطلاعات فنی شکل میگیرد و در ادامه مذاکره، بررسی پروژه و در نهایت قرارداد انجام میشود.
رئیس خانه معدن ایران تاکید کرد: برای کانماین باید یک مدل سه مرحلهای تعریف شود؛ پیش از نمایشگاه شناسایی هدف و شریک بالقوه، حین نمایشگاه مذاکره و تطبیق ظرفیتها و پس از نمایشگاه پیگیری مذاکرات تا رسیدن به نتیجه. اگر مرحله سوم وجود نداشته باشد؛ بخش قابلتوجهی از ظرفیت اقتصادی نمایشگاه از بین خواهد رفت.
آینده معدن بدون فناوری قابل تصور نیست
وی درباره نقش شرکتهای دانشبنیان و استارتاپها در ایران کانماین گفت: آینده معدن بدون فناوری قابل تصور نیست. افزایش عمق اکتشاف، کاهش عیار برخی ذخایر، افزایش هزینه استخراج، محدودیت انرژی و آب، هزینه بالای ماشینآلات، ضرورت ارتقاء ایمنی و الزامات زیستمحیطی باعث شده است که فناوری از یک گزینه به یک ضرورت اقتصادی در معدنکاری تبدیل شود.
بهرامن افزود: حضور دانشبنیانها نباید به اختصاص چند غرفه یا برگزاری یک رقابت و انتخاب چند برگزیده محدود شود؛ مسئله اصلی، تجاریسازی فناوری است.
رییس شورای سیاستگذاری ایران کانماین 2026 ادامه داد: باید ابتدا مسائل واقعی معادن شناسایی شود و سپس شرکتهای فناور برای حل همان مسائل وارد میدان شوند؛ از هوش مصنوعی و تحلیل دادههای اکتشافی گرفته تا سنجش از دور، پایش هوشمند تجهیزات، نگهداری پیشبینانه، اتوماسیون، کاهش مصرف انرژی و آب، مدیریت باطله، ایمنی هوشمند و فناوریهای نوین فرآوری.
رئیس خانه معدن ایران تاکید کرد: مدل مطلوب باید از شناسایی مسئله واقعی معدن و فراخوان فناوری آغاز شود و پس از ارائه راهکار، ارزیابی فنی و اقتصادی، اتصال به معدن یا سرمایهگذار و اجرای پایلوت به قرارداد تجاری برسد. این نقطهای است که نوآوری از فضای نمایشگاهی وارد اقتصاد واقعی معدن میشود.
معدن ایران در نقطهای تعیینکننده قرار دارد
بهرامن وضعیت فعلی صنعت معدن کشور را تعیینکننده توصیف کرد و گفت: ایران از ظرفیت زمینشناسی قابلتوجه، ذخایر متنوع معدنی، نیروی انسانی متخصص، تجربه صنعتی و زنجیرههای بزرگ معدنی و فلزی برخوردار است و معدن میتواند یکی از پایههای مهم رشد اقتصادی و توسعه منطقهای کشور باشد.
وی افزود: در مقابل ناترازی انرژی، محدودیت تامین سوخت، فرسودگی بخشی از ناوگان ماشینآلات، دشواری تامین ارز، محدودیت ورود تجهیزات و فناوری، مشکلات تامین مالی، مسائل زیرساختی، تغییرات و بیثباتی برخی مقررات، مسائل حقوق دولتی و ضرورت ارتقاء ایمنی معادن، مستقیما بر هزینه، ریسک و رقابتپذیری فعالیت معدنی تاثیر میگذارند.
رئیس خانه معدن ایران تاکید کرد: نمایشگاه نباید ویترینی برای پنهان کردن مسائل باشد؛ بلکه نمایشگاه حرفهای باید جایی باشد که توانمندیها و چالشهای صنعت همزمان دیده شوند. باید مسئله را روی میز گذاشت، فناوری را کنار آن قرار داد، سرمایهگذار را وارد مذاکره کرد، سازنده داخلی را معرفی کرد و اگر مسئله نیازمند تصمیم سیاستی است؛ آن را به مسئول مربوطه منتقل کرد.
وی خاطرنشان کرد: توسعه معدن را نیز نباید صرفا معادل افزایش استخراج دانست. آینده بخش معدن در اکتشاف عمیقتر، افزایش بهرهوری، فرآوری، تکمیل زنجیره ارزش، توسعه فناوری، ایمنی، محیط زیست، مسئولیت اجتماعی، توسعه جوامع محلی و حضور رقابتپذیر در بازارهای جهانی است و ایران کانماین باید تصویر همین معدن آینده باشد.
هدفگذاری برای تبدیل کانماین به هاب منطقهای معدن
بهرامن همچنین درباره چشمانداز آینده ایران کانماین گفت: هدف ما این است که ایران کانماین در سالهای آینده از یک نمایشگاه تخصصی بزرگ به یک هاب منطقهای معدن، صنایع معدنی، فناوری و سرمایهگذاری تبدیل شود.
وی افزود: ایران از نظر موقعیت جغرافیایی، ظرفیت معدنی، بازار داخلی، دسترسی به آبهای آزاد و قرار گرفتن در میان بازارهای آسیای مرکزی، قفقاز، خلیجفارس، خاورمیانه و جنوب آسیا؛ ظرفیت ایجاد چنین جایگاهی را دارد.
رئیس خانه معدن ایران ادامه داد: باید به نقطهای برسیم که فعال اقتصادی منطقه بداند ایران کانماین محلی است که میتواند در آن شریک تجاری پیدا کند، فناوری عرضه یا دریافت کند، پروژه سرمایهگذاری شناسایی کند، خدمات مهندسی بخرد یا عرضه کند و با بازیگران اصلی معدن ایران مذاکره داشته باشد.
وی تاکید کرد: تعداد غرفهها، متراژ نمایشگاه و تعداد بازدیدکنندگان همچنان مهم هستند، اما کافی نیستند. باید شاخصهایی مانند تعداد مذاکرات B2B، هیاتهای تخصصی، فرصتهای سرمایهگذاری، درخواستهای تجاری، پروژههای فناورانه، پایلوتهای تعریف شده، تفاهمنامهها، قراردادها و میزان پیگیری مذاکرات پس از نمایشگاه نیز اندازهگیری شود.
رییس شورای سیاستگذاری ایران کانماین 2026 در پایان گفت: آینده نمایشگاههای تخصصی در عبور از نمایش محصول به تولید ارتباط، عبور از حضور بینالمللی به دیپلماسی اقتصادی، عبور از معرفی فناوری به تجاریسازی فناوری و عبور از برگزاری رویداد به تولید تصمیم و سیاست است. اگر ایران کانماین در این مسیر حرکت کند؛ دیگر درباره یک نمایشگاه چهار روزه صحبت نمیکنیم؛ بلکه درباره یک پلتفرم دائمی توسعه کسبوکار و دیپلماسی معدنی ایران صحبت خواهیم کرد.
جزییات برگزاری نمایشگاه
بیستمین نمایشگاه بینالمللی معدن، صنایع معدنی، ماشینآلات و تجهیزات معدن، راهسازی و صنایع وابسته (ایران کانماین 2026) از 6 تا 9 آبان ماه 1405 به همت خانه معدن ایران و همکاری شرکت بانیان امید در محل دائمی نمایشگاههای بینالمللی تهران برگزار خواهد شد.
