به گزارش پایگاه خبری «اقتصاد ملت»؛ با اعلام رسمی بانکمرکزی، بانک آینده یکی از بزرگترین بانکهای خصوصی ایران پس از سالها فعالیت، به طور رسمی وارد فرآیند انحلال شد. این تصمیم که در چارچوب اجرای سیاست «گزیر بانکی» اتخاذ شده است؛ نخستین تجربه جدی نظام بانکی ایران در برخورد ساختاری با یک بانک بزرگ ناتراز در مسیر انحلال محسوب میشود.
در واقع بانک آینده به عنوان نماد ناترازی و ناکارآمدی نظام بانکی طی دو دهه اخیر معرفی شده است و با وجود تمام تلاشهای بانکمرکزی برای اصلاح، اما نتوانست در مسیر اصلاحات موردنظر قرار گیرد. به همین دلیل و بر اساس اختیارات قانونی (قانون بانکمرکزی و قانون برنامه هفتم توسعه)؛ تصمیم نهایی درباره این بانک اتخاذ شد و از اول آبان ماه ۱۴۰۴ بانک آینده با عاملیت بانک ملی ایران وارد «فرآیند گزیر» یا «فیصله» شده است.
فرآیند گزیر به معنای پایان ادامه حیات مستقل بانک ناتراز و غیرقابل اصلاح و مدیریت کنترل شده آن برای جلوگیری از آسیب به بدنه اقتصاد است.
این در حالی است که گفته میشود ادامه فعالیت بانکهای ناتراز غیرقابل اصلاح، خسارات و هزینههای جبرانناپذیری را برای اقتصاد کشور ایجاد میکند؛ بنابراین تصمیم مربوط به بانک آینده در چارچوب برنامه اصلاح نظام بانکی و با حمایت قوای سهگانه اتخاذ شده است.
اولویت بانک مرکزی «اصلاح» بانکهاست، اما در صورت عدم امکان اصلاح؛ فیصله و خروج از نظام بانکی اجتنابناپذیر است و بانک آینده مصداق این وضعیت اعلام شده است.
به عبارتی دیگر پایان بانک آینده؛ زنگ هشداری برای بانکهای بدحساب است. در واقع وقتی از «پایان بانک آینده» صحبت میشود، منظور بسته شدن ناگهانی درِ شعب یا از بین رفتن پول مردم نیست؛ بلکه این عبارت بیشتر یک هشدار جدی است. هشداری که میگوید دوران مماشات با بانکهای زیانده رو به پایان است و اگر بانکی اصلاح نشود؛ ممکن است ادامه فعالیتش متوقف یا محدود شود.
این در حالی است که بانک آینده سالهاست که با ضررهای سنگین، بدهی بالا و مدیریت پرحاشیه شناخته میشود. بانکی که به جای حمایت از تولید و اقتصاد؛ بخش زیادی از منابع خود را در پروژههایی قفل کرد که نه سود داشت و نه نقدشوندگی که نتیجه این روند فشار بیشتر به بانکمرکزی، چاپ پول و در نهایت گرانی و تورم برای مردم بود.
نکته حائزاهمیت اینکه این پیام فقط مخصوص بانک آینده نیست؛ بلکه خطاب به همه بانکهایی است که با زیان انباشته، اضافهبرداشت و بیانضباطی مالی، اقتصاد کشور را تحت فشار گذاشتهاند. بنابراین دیگر نمیشود با حساب مردم، سوءمدیریت را پنهان کرد.
البته نگرانی اصلی و همیشگی مردم این است که پول و سرمایه آنها چه میشود؟ تجربه نشان داده در چنین تصمیماتی تلاش میشود که سپردههای خرد مردم حفظ شود و فشار اصلی متوجه مدیران و سهامداران باشد. یعنی کسانی که تصمیمات غلط گرفتهاند، باید پاسخگو باشند؛ نه مردم عادی.
در نتیجه اگر این مسیر درست و شفاف ادامه پیدا کند، میتواند به نفع اقتصاد باشد؛ چراکه بانک سالم، تورم کمتر و امنیت بیشتر برای سپردهگذاران به همراه دارد.
به عبارتی دیگر «پایان بانک آینده» در واقع یک پیام شفاف و روشن دارد؛ یا اصلاح، یا کنار رفتن. پیامی که اگر جدی گرفته شود؛ شاید شروع نظم تازهای در نظام بانکی باشد.
این در حالی است که به گفته وزیر اقتصاد با توقف اضافهبرداشتهای بانک آینده؛ به کاهش تورم نیز کمک بسزایی خواهد شد. چراکه بانک آینده به دلیل اضافهبرداشتهای قابلتوجه و زیاندهی مستمر؛ یکی از بانکهای مشکلساز نظام بانکی بود و به همین دلیل بانکمرکزی برای اصلاح این وضعیت وارد عمل شد.
وزیر اقتصاد همچنین این اطمینان را هم به سپردهگذاران بانک آینده داد که داراییهایشان در امان است. قراردادهای قبلی آنها پابرجاست و میتوانند به همان شعب مراجعه کرده و امور بانکی خود را انجام دهند. کارتهای بانکی نیز همچنان فعال است و انتقال داراییهای بانک آینده طبق قانون به صندوق ضمانت سپردهها انجام خواهد شد.
در همین راستا برخی نمایندگان مجلس از جمله تعدادی که نامه حمایتی برای انحلال بانک آینده نوشتهاند؛ بر لزوم انحلال این بانک تأکید دارند. این افراد معتقدند که بانک آینده مشکلات زیادی در نظام بانکی به ویژه در بخش بانکهای خصوصی را نمایان میکند و انحلال آن برای جلوگیری از فساد و رفع بحران ضروری است.
بانک آینده طی سالهای اخیر با چالشهای جدی روبهرو بوده، از جمله زیان انباشته بسیار بالا، ناترازی شدید بین دارایی و بدهی، وابستگی به اضافهبرداشت از بانکمرکزی، تمرکز داراییها در پروژههای کمنقدشونده (مثل املاک بزرگ) و … به همین دلیل این بانک همواره در گزارشهای کارشناسی به عنوان یکی از بانکهای پرریسک نظام بانکی مطرح بوده است.
نکته پایانی اینکه در نظام بانکی ایران، بانکها معمولاً «رها» نمیشوند؛ بلکه مدیریت بحران شده با هزینه اجتماعی کمتر انجام میشود. بنابراین اگر یک بانک سرمایه منفی دارد، اصلاح نمیشود و ریسک سیستمیک ایجاد میکند؛ ممکن است به سرنوشت مشابه دچار شود. لذا «پایان بانک آینده؛ پیام روشنی به بانکهای زیانده» است که هر چه سریعتر در راستای اصلاح سیستم بانکی خود و رفع ناترازیهای موجود اقدام کنند تا به سرنوشت بانک آینده دچار نشوند.
معصومه صالحی
