معصومه صالحی
دهمین همایش بانکداری‌الکترونیک و نظام‌های پرداخت با عنوان «گذار به بانکداری هوشمند» اواخر آبان ماه با حضور مقامات، مسئولان، فعالان و دست‌اندرکان نظام بانکی کشور برگزار شد و متولیان شبکه بانکی در این رویداد به فرصت‌ها و چالش‌ها و راهکارهای گذار سیستم بانکی از بانکداری دیجیتال به بانکداری هوشمند بحث و تبادل‌نظر کردند.
آنچه مسلم است اینکه نظام بانکی طی سال‌های اخیر با استفاده از نوآوری‌ها و فناوری‌های روز دنیا از لحاظ عملیات و کارآیی در حوزه بانکداری دیجتال و مدرن اقدامات متعدد و متنوعی را به مردم ارائه داده است و تا حدود زیادی توانسته به مردم در استفاده از تمامی خدمات بانکداری به صورت غیرحضوری خدمات قابل‌توجه و موثری را ارائه دهد؛ به گونه‌ای که شبکه بانکی در این مدت توانست خدمات و راهکارهای بانکی و مالی موردنیاز مشتریان را با بهترین کیفیت و در کمترین زمان ارائه دهند.
به گفته متخصصان و کارشناسان فناوری اطلاعات و دیجتال نظام بانکی؛ امروزه طراحی و ایجاد زیرساختها و بسترهای لازم در حوزه بانکداری دیجیتال این امکان را ایجاد کرده است تا مشتریان بتوانند در کنار خدمات بانکی؛ از سرویس‌های دیگری همچون افتتاح‌حساب غیرحضوری، توسعه خدمات کارت هدیه دیجیتال، کارت چند منظوره، دریافت تسهیلات، ارتباط مدرن با مشتریان و ده‌ها خدمت دیگر بهره ببرند.
از سوی دیگر فناوری هوش مصنوعی نیز طی سال‌های اخیر در حوزه تکنولوژی موردتوجه متخصصان و فعالان این حوزه قرار گرفته و باعث جهش چشمگیری در دنیای دیجیتال شده است؛ به گونه‌ای که به دنبال ورود این فناوری به دنیای دیجیتال، تمامی کسب‌وکارها و بخش‌های مختلف کشور که در این حوزه فعالیت دارند؛ تحت‌تاثیر زیادی قرار گرفته‌اند.
در همین خصوص مقام‌معظم‌رهبری در دیدار با جمعی از نخبگان و استعدادهای برتر علمی کشور فرمودند: «در هوش مصنوعی حداقل باید به ده کشور اول دنیا برسیم. در دوران هوش مصنوعی نمی‌شود با همان ابزارهای چهل سال قبل کار کرد؛ باید ابزارها متناسب با زمان باشند، اما آنچه تغییر نمی‌کند؛ جبهه‌بندی‌هاست.» در نتیجه نظام بانکی نیز از این موضوع غافل نمانده و هم‌راستا با سایر نهادها و ارکان اقتصادی کشور در حوزه هوش مصنوعی ورود کرده و اقدامات متعدد و قابل‌توجهی توسط شبکه بانکی کشور انجام شده است.
این در حالی است که بر همگان واضح و مبرهن است که گذار به بانکداری هوشمند نیازمند تعیین یک نقشه‌راه است؛ به نحوی که در این نقشه‌راه مختصات مربوط به بازآفرینی مدل کسب‌و‌کار بانک‌ها و زیرساخت‌های قانونی، فنی و عملیاتی لازم برای پیاده‌سازی این نوع از بانکداری تببین شود. به همین دلیل توجه به «نقشه‌راه بانکداری هوشمند» به عنوان یکی از محورهای کلیدی این مسیر موضوعی حائزاهمیت و تاثیرگذار است.
در همین حال از جمله مزایای بانکداری هوشمند می‌توان به مواردی همچون کاهش هزینه‌ها، بهبود شفافیت و امنیت و از همه مهمتر شمول مالی و توانایی تعامل با زیرساخت‌های مالی غیرمتمرکز اشاره کرد که همگی این موارد ضرورتی انکارناپذیر در آینده صنعت خدمات بانکی است و بازیگران جدید نقش کلیدی در گذار از بانکداری دیجیتال به بانکداری هوشمند ایفا می‌کنند؛ چراکه اگر بانک‌ها با رقبای جدید خود در عین هم‌‌زیستی؛ تعامل و همکاری موثری را برقرار کنند، می‌توان به ارتقاء سطح شمول مالی و توسعه زیست‌بوم بانکداری هوشمند امیدوار بود.
این در حالی است که آنچه بانکداری نوین را از نسل‌های پیشین متمایز می‌کند؛ قابلیت خلق ارزش از طیف گسترده‌ای از داده‌های ساختاریافته و غیرساختاریافته مشتریان است که در همین راستا بانکداری هوشمند فرآیندهای اعتبارسنجی مشتریان را تسهیل می‌کند. در واقع بانکداری هوشمند به عنوان بانکداری داده‌محور شناخته می‌شود و به دنبال آن است که تمامی فرآیندهای بانکی از جذب و ارتباط با مشترک گرفته تا مدیریت ریسک مبتنی بر استفاده از فناوری‌های پیشرفته تحلیل و پردازش داده را هوشمند کند.
در همین راستا شبکه بانکی کشور با استفاده از الگوریتم‌های هوش مصنوعی در راستای احراز هویت مشتریان خود اقدام کرده است. بدین صورت که مشتریان می‌توانند با مراجعه به سامانه‌ها و اپلیکیشن‌های بانک‌ها نسبت به افتتاح‌حساب آنلاین اقدام کنند و امور بانکی خود را در کمترین زمان و به سهولت انجام دهند.
از سوی دیگر سرویس امضاء دیجیتال نیز از دیگر خدماتی است که در حوزه بانکداری دیجیتال بر پایه هوش مصنوعی در بسیاری از بانک‌ها رواج یافته است که به وسیله آن کاربر پس از ثبت امضاء خود از طریق هوش مصنوعی مورد راستی‌آزمایی قرار می‌گیرد و در نهایت پس از تائید از سوی سیستم؛ مجوز استفاده از خدمات بانکی به وی داده می‌شود.
«بررسی سبک زندگی افراد» نکته کلیدی و حائزاهمیت دیگر در استفاده از هوش مصنوعی است. به عبارتی دیگر زمانی که مشتریان وارد اکوسیستم و بستر ارائه خدمات بانک می‌شوند؛ نیازهایشان شناسایی و بررسی می‌شود و سپس بر اساس نوع درخواست آنها؛ خدمات موردنیازشان ارائه می‌شود.
بنابراین با کمک این تکنولوژی به مرور زمان و پس از بررسی درخواست‌های متعدد کاربر نوع رفتار، علایق، خواسته‌ها و در یک کلام سبک زندگی فرد مشخص شده و در نتیجه با اطلاعات دریافتی از کاربر؛ خدمات خاص و موردنیاز به وی داده شده و حتی در مواردی پیشنهادهای دیگری از سوی بانک به مشتری ارائه می‌شود.
و نکته پایانی اینکه بی‌شک با تقویت فناوری هوش مصنوعی در حوزه بانکداری دیجیتال؛ طی سال‌های آینده شاهد دسترسی آسان‌تر و استفاده بهینه‌تر و باکیفیت‌تر کاربران به انواع خدمات بانکی و سرویس‌های جدید در این بخش خواهیم بود.
